थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा विभाग आणि महावितरणमार्फत (MSEDCL) राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६’ (MTSKPY) अंतर्गत अधिकृत ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे. या योजनेत सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९०% अनुदान तर अनुसूचित जाती व जमाती (SC/ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना तब्बल ९५% शासकीय अनुदान दिले जाते. शेतकऱ्यांना केवळ ५% ते १०% लाभार्थी हिस्सा भरून ३ HP, ५ HP किंवा ७.५ HP क्षमतेचा सौर कृषी पंप मिळवता येतो. यासाठी शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत पोर्टलवर portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY जाऊन Form A-1 द्वारे ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.
⚡ ३० सेकंदांत महत्त्वाचे मुद्दे (30-Second Highlights)
- ९०% ते ९५% थेट अनुदान: सर्वसाधारण प्रवर्गाला १०% तर अनुसूचित जाती/जमाती (SC/ST) प्रवर्गाला अवघा ५% लाभार्थी हिस्सा भरावा लागतो.
- ३ क्षमतेचे सौर कृषी पंप: २.५ एकरापर्यंत ३ HP, २.५१ ते ५ एकरापर्यंत ५ HP आणि ५ एकरांपेक्षा अधिक जमिनीसाठी ७.५ HP सौर पंप उपलब्ध.
- दिवसा हक्काची मोफत वीज: लोडशेडिंग आणि रात्रीच्या वेळी शेतात पाणी भरण्याच्या समस्येतून शेतकऱ्यांची कायमस्वरूपी सुटका.
- ५ वर्षांची मोफत देखभाल: महावितरणकडून ५ वर्षांची वॉरंटी, मोफत दुरुस्ती सेवा आणि सर्वसमावेशक विमा संरक्षण.
- अधिकृत अर्ज पोर्टल: portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY | २४x७ टोल फ्री हेल्पलाइन: 1912 / 1800-212-3435.
१. मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६ काय आहे?
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना शेतीसाठी नियमित आणि भरवशाची वीज मिळणे हे नेहमीच मोठे आव्हान राहिले आहे. रात्रीच्या वेळी होणारा वीज पुरवठा, भारनियमन आणि विजेची वाढती बिले यांमुळे शेतकरी बांधव त्रस्त असतात.
या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने शेतकऱ्यांना दिवसा अखंडित आणि प्रदूषणमुक्त सिंचन सुविधा पुरवण्यासाठी ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ (Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana) संपूर्ण राज्यात सक्रियपणे लागू केली आहे.
या योजनेद्वारे पारंपरिक वीज जोडणी नसलेल्या किंवा वीज जोडणीसाठी पैसे भरून प्रतीक्षेत असलेल्या सर्व शेतकऱ्यांना प्राधान्याने ऑफ-ग्रीड सौर कृषी पंप संच उभारून दिला जात आहे.
२. जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार पंपाची क्षमता आणि लाभार्थी हिस्सा (तक्ता)
शेतकऱ्यांच्या सातबारा (७/१२) उताऱ्यावरील धारण केलेल्या जमिनीच्या क्षेत्रानुसार सौर कृषी पंपाची अश्वशक्ती (Horsepower) निश्चित केली जाते. खालील तक्त्यामध्ये प्रत्येक क्षमतेनुसार भरावा लागणारा अंदाजे हिस्सा स्पष्ट केला आहे:
| जमिनीचे क्षेत्र (एकरात) | मंजूर सौर पंप क्षमता | अंदाजे एकूण संच मूल्य | खुला/OBC हिस्सा (१०%) | SC/ST हिस्सा (५%) |
|---|---|---|---|---|
| २.५ एकरांपर्यंत | ३ अश्वशक्ती (3 HP) सौर पंप | ₹१,६५,०००/- | ₹१६,५००/- | ₹८,२५०/- |
| २.५१ ते ५.० एकरांपर्यंत | ५ अश्वशक्ती (5 HP) सौर पंप | ₹२,३५,०००/- | ₹२३,५००/- | ₹११,७५०/- |
| ५.० एकरांपेक्षा जास्त | ७.५ अश्वशक्ती (7.5 HP) सौर पंप | ₹३,२५,०००/- | ₹३२,५००/- | ₹१६,२५०/- |
💡 टीप: वरील लाभार्थी हिस्सा हा निविदेतील प्रत्यक्ष दरांनुसार किरकोळ बदलू शकतो. योजनेचा उर्वरित ९०% ते ९५% खर्च केंद्र व महाराष्ट्र शासन थेट अनुदानाच्या माध्यमातून संबंधित पुरवठादार कंपनीला अदा करते.
३. योजनेसाठी आवश्यक पात्रता निकष
या महत्त्वाकांक्षी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी महावितरण कंपनीने काही मूलभूत निकष निश्चित केले आहेत:
- मूळ रहिवासी व भूधारक: अर्जदार शेतकरी महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा आणि त्याच्या स्वतःच्या नावावर अथवा सामायिक ७/१२ वर शेतजमीन असावी.
- पाण्याचा शाश्वत स्त्रोत: शेतात विहीर, कूपनलिका (बोरवेल), शेततळे अथवा बारमाही वाहणारी नदी/ओढा असा पाण्याचा बारमाही स्त्रोत असणे आवश्यक आहे.
- पाण्याची नोंद: जमिनीच्या ७/१२ उताऱ्यावर विहीर किंवा कूपनलिकेची अधिकृत नोंद असावी. जर नोंद नसेल, तर तलाठ्याकडील पाण्याचा दाखला अथवा स्वयंघोषणापत्र सादर करावे लागते.
- पारंपरिक वीज जोडणी नसणे: संबंधित शेतातील विहिरीवर महावितरणची पारंपरिक वीज जोडणी (Conventional Agricultural Connection) चालू नसावी.
- प्रलंबित वीज अर्जदार: ज्या शेतकऱ्यांनी महावितरणकडे नवीन कृषी वीज जोडणीसाठी अर्ज करून पैसे भरले आहेत (Paid Pending), त्यांना या योजनेत सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते.
- वनपट्टेधारक शेतकरी: अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वन निवासी (वनहक्क मान्यता) कायद्यानुसार पट्टे मिळालेले शेतकरीही या योजनेस पूर्णपणे पात्र आहेत.
४. ऑनलाईन अर्ज करण्यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे
महावितरण पोर्टलवर अर्ज भरण्यापूर्वी शेतकऱ्यांनी खालील मूळ कागदपत्रांच्या स्पष्ट स्कॅन प्रती (PDF किंवा JPEG फॉरमॅटमध्ये) तयार ठेवाव्यात:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card): अर्जदाराचे आधार कार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे सोयीचे पडते).
- डिजिटल सातबारा व ८-अ उतारा: चालू तीन महिन्यांतील अद्ययावत डिजिटल स्वाक्षरी असलेला ७/१२ आणि ८-अ उतारा.
- जातीचे प्रमाणपत्र: अनुसूचित जाती (SC) किंवा अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ५% सवलतीसाठी सक्षम अधिकाऱ्याने दिलेले जात प्रमाणपत्र.
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो: अर्जदार शेतकऱ्याचा स्पष्ट रंगीत फोटो.
- बँक पासबूक अथवा रद्द केलेला धनादेश: राष्ट्रीयीकृत किंवा ग्रामीण बँक खात्याच्या पासबुकाचे पहिले पान (IFSC कोड व खाते क्रमांक स्पष्ट दिसावा).
- ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC): शेतजमीन सामायिक असल्यास इतर हिस्सेदारांचे साध्या कागदावरील संमतीपत्र अथवा ना-हरकत प्रमाणपत्र.
५. महावितरण पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)
शेतकरी बांधव स्वतःच्या मोबाईलवरून अथवा जवळच्या सीएससी (CSC) केंद्रावरून काही मिनिटांत ऑनलाईन अर्ज नोंदवू शकतात. अर्ज करण्याची पायरी-निहाय प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
- अधिकृत पोर्टलवर जा: आपल्या इंटरनेट ब्राऊजरमध्ये महावितरणच्या सौर कृषी पंप पोर्टलची लिंक portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY उघडा.
- ‘अर्ज करा’ पर्यायाची निवड करा: मुख्य पानावर डाव्या बाजूला असलेल्या ‘अर्ज नोंदणी (Apply Online – Form A-1)’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- जमिनीचा प्रकार निवडा: ‘वैयक्तिक जमीनधारक शेतकरी’ अथवा ‘वनहक्क पट्टाधारक शेतकरी’ यांपैकी योग्य पर्याय निवडा.
- वैयक्तिक व पत्ता तपशील भरा: अर्जदाराचे नाव, पत्ता, संपर्क क्रमांक, आधार क्रमांक आणि प्रवर्ग अचूक भरा.
- जमिनीची माहिती नोंदवा: आपला जिल्हा, तालुका, गाव आणि ७/१२ वरील गट क्रमांक प्रविष्ट करा. जमिनीचे क्षेत्रफळ टाकल्यावर सिस्टीम पात्र पंपाची अश्वशक्ती (3 HP, 5 HP किंवा 7.5 HP) सुचवेल.
- पाण्याचा स्त्रोत व पंपाचा प्रकार: विहीर की बोरवेल ते निवडा, पाण्याची खोली (फुटांमध्ये) टाका आणि पंपाचा प्रकार (Submersible / Surface) निवडा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: आधार कार्ड, ७/१२, ८-अ, जात प्रमाणपत्र आणि फोटो नियमानुसार अपलोड करा.
- अंतिम सबमिट (Final Submit): स्वयंघोषणा मान्य करून सबमिट करा. मोबाईलवर लगेच एक A1 Form Number (Application ID) चा मेसेज येईल. हा क्रमांक जपून ठेवा.
६. लाभार्थी हिस्सा भरणे आणि शेतात पंप बसवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया
ऑनलाईन अर्ज सादर झाल्यानंतर प्रत्यक्ष शेतात सौर पंप संच कसा बसवला जातो, याचे टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
पायरी १ – जागेची पडताळणी (Field Survey): महावितरणचे स्थानिक कनिष्ठ अभियंता अथवा अधिकृत सौर एजन्सीचे प्रतिनिधी तुमच्या शेतात येऊन पाण्याची खोली, पाणी स्त्रोत आणि सूर्यप्रकाशाची दिशा यांची प्रत्यक्ष पाहणी करतात.
पायरी २ – कागदपत्रांची मंजुरी व डिमांड नोट (Demand SMS): पाहणी अहवाल सकारात्मक आल्यानंतर महावितरणकडून अर्जदाराच्या मोबाईलवर ५% किंवा १०% लाभार्थी हिस्सा भरण्याचा SMS पाठवला जातो.
पायरी ३ – ऑनलाईन पेमेंट भरणे: शेतकरी पोर्टलवरील ‘देयकाची रक्कम भरणा करा’ या पर्यायावर जाऊन डेबिट कार्ड, इंटरनेट बँकिंग किंवा UPI (PhonePe, Google Pay) द्वारे आपला हिस्सा भरू शकतात.
पायरी ४ – एजन्सी निवड व इन्स्टॉलेशन: पेमेंट पूर्ण झाल्यावर शासनाने पॅनेलवर नेमलेल्या नामांकित सौर कंपन्यांपैकी एका कंपनीला कार्यादेश (Work Order) दिला जातो. कंपनीचे तंत्रज्ञ शेतात येऊन सोलर पॅनेल्स, लोखंडी स्ट्रक्चर, इन्व्हर्टर/कंट्रोलर, केबल्स आणि पंप मोटरची संपूर्ण उभारणी मोफत करतात.
पायरी ५ – चाचणी व विमा हस्तांतरण: पंप सुरू करून पाण्याची प्रत्यक्ष चाचणी घेतली जाते आणि शेतकऱ्याला ५ वर्षांचे वॉरंटी कार्ड व विमा पॉलिसी दिली जाते.
७. अर्जाची सद्यस्थिती (Application Status) आणि तक्रार निवारण
जर तुम्ही आधीच अर्ज केला असेल आणि तुमचा अर्ज कोणत्या टप्प्यावर आहे हे जाणून घ्यायचे असेल, तर महावितरण पोर्टलवर ही सुविधा उपलब्ध आहे:
पोर्टलच्या होमपेजवर जाऊन ‘अर्जाची सद्यस्थिती (Track Application Status)’ या पर्यायावर क्लिक करा. तेथे तुमचा अर्ज क्रमांक (Application ID) अथवा ७/१२ गट क्रमांक प्रविष्ट करून सर्च करा. स्क्रीनवर तुमचा अर्ज मंजूर झाला आहे का, जागेची पाहणी झाली आहे का, किंवा पेमेंट बाकी आहे का, याची अचूक माहिती सेकंदात समोर येते.
जर सौर पंप बसवल्यानंतर काही बिघाड झाला किंवा पंपाचे साहित्य चोरीला गेले, तर शेतकरी पोर्टलवरील ‘तक्रार नोंदवा’ पर्यायावरून किंवा १८००-२१२-३४३५ या क्रमांकावर थेट तक्रार दाखल करू शकतात. विमा कंपनीकडून नुकसान भरपाईची कायदेशीर जबाबदारी पार पाडली जाते.
८. अधिकृत संकेतस्थळे, हेल्पलाइन व शेतकरी संपर्क माहिती
शेतकरी बांधवांनी कोणत्याही दलाल किंवा एजंटच्या आमिषाला बळी न पडता केवळ अधिकृत शासकीय संकेतस्थळांचा वापर करावा:
- महावितरण सौर कृषी पंप अधिकृत पोर्टल: portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY
- महावितरण मुख्य संकेतस्थळ: mahadiscom.in
- कृषी विभाग महाराष्ट्र शासन: krishi.maharashtra.gov.in
- महाराष्ट्र शासन अधिकृत पोर्टल: maharashtra.gov.in
- महावितरण २४x७ टोल फ्री क्रमांक: 1912 / 1800-212-3435 / 1800-233-3435
- स्थानिक संपर्क: आपल्या गावातील महावितरणचे शाखा कार्यालय (Branch Office) अथवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय.
९. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ – People Also Ask)
प्रश्न १: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेअंतर्गत किती टक्के अनुदान मिळते?
उत्तर: या योजनेत राज्य व केंद्र शासनाकडून सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९०% अनुदान आणि अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (SC/ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९५% अनुदान दिले जाते.
प्रश्न २: या योजनेत शेतकरी बांधवांना किती क्षमतेचा सौर कृषी पंप मिळू शकतो?
उत्तर: जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार २.५ एकरांपर्यंत ३ HP, २.५१ ते ५.० एकरांपर्यंत ५ HP आणि ५.० एकरांपेक्षा जास्त शेतजमीन असल्यास ७.५ HP क्षमतेचा सौर कृषी पंप दिला जातो.
प्रश्न ३: शेतातील विहिरीवर आधीच चालू वीज जोडणी असल्यास सौर पंपासाठी अर्ज करता येतो का?
उत्तर: नाही, ज्या विहिरीवर अगोदरच पारंपरिक कृषी वीज जोडणी चालू आहे, ती विहीर या योजनेसाठी अपात्र ठरते; ही योजना प्रामुख्याने वीज जोडणी नसलेल्या अथवा प्रलंबित शेतकऱ्यांसाठी आहे.
प्रश्न ४: अर्ज मंजूर झाल्यानंतर शेतकरी हिस्सा (Beneficiary Share) कसा भरायचा?
उत्तर: कागदपत्रे व जागेची पाहणी मंजूर झाल्यानंतर महावितरणकडून एसएमएस येतो; त्यानंतर शेतकरी महावितरणच्या सौर पोर्टलवर जाऊन नेट बँकिंग किंवा UPI द्वारे ५% अथवा १०% हिस्सा भरू शकतात.
प्रश्न ५: सौर कृषी पंपाला किती वर्षांची हमी (Warranty) व देखभाल मिळते?
उत्तर: शासनाने नियुक्त केलेल्या सौर एजन्सीमार्फत ५ वर्षांपर्यंत मोफत देखभाल व दुरुस्ती सेवा दिली जाते, तसेच नैसर्गिक आपत्ती व चोरीविरुद्ध विमा संरक्षणही दिले जाते.
अधिकृत व विश्‍वासार्ह बातमी – ABP Majha News Bureau
महाराष्ट्र शासनाची ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ ही महावितरणच्या (MSEDCL) अधिकृत यंत्रणेमार्फत पारदर्शक पद्धतीने राबवली जाते. कोणत्याही अनधिकृत व्यक्ती अथवा मध्यस्थाला रोख रक्कम देऊ नका.
योजनेचे अचूक अपडेट्स, अर्जाची स्थिती आणि शासन निर्णयांच्या पडताळणीसाठी केवळ portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY आणि krishi.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलचाच वापर करावा. शेतीविषयक महत्त्वाच्या घडामोडींसाठी abpmazha.com ला नियमित भेट देत राहा.
