📌 नमो शेतकरी योजना ९वा व १०वा हप्ता २०२६ : महत्त्वाचे मुद्दे एका दृष्टिक्षेपात
- प्रलंबित रक्कम: ९वा आणि १०वा हप्ता मिळून प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला थेट ₹४,००० (प्रत्येकी ₹२,०००) जमा होणार आहेत.
- एकूण वार्षिक आर्थिक लाभ: केंद्र शासनाचे ₹६,००० (PM-KISAN) + महाराष्ट्र शासनाचे ₹६,००० = एकूण ₹१२,००० प्रति वर्ष.
- सद्यस्थिती व अधिकृत GR: कृषी विभागाकडून निधी वितरणाची प्रशासकीय कार्यवाही सुरू आहे; तारखेचा अधिकृत GR प्रसिद्ध झाल्यानंतरच पैसे जमा होतील.
- अनिवार्य अटी: बँक खात्याशी आधार-NPCI सीडिंग, Land Seeding (७/१२ व ८-अ उतारा नोंदणी) आणि बायोमेट्रिक/ओटीपी e-KYC सक्रिय असणे बंधनकारक.
- अधिकृत तपासणी संकेतस्थळे: nsmny.mahait.org, pmkisan.gov.in व krishi.maharashtra.gov.in.
नमो शेतकरी योजना काय आहे आणि ९वा-१०वा हप्ता का रखडला?
महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना अतिरिक्त आर्थिक आधार देण्यासाठी ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना’ (NSMNY) सुरू केली आहे. केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजनेच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाकडून प्रतिवर्ष ₹६,००० तीन समान हप्त्यांमध्ये शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा केले जातात. या दोन्ही योजनांचा एकत्रित लाभ मिळून राज्यातील शेतकऱ्यांना दरवर्षी ₹१२,००० थेट मिळतात.
योजनेचा ८वा हप्ता मार्च २०२६ मध्ये राज्यातील सुमारे ९० लाख शेतकरी कुटुंबांच्या खात्यात यशस्वीरीत्या वर्ग करण्यात आला होता. त्यानंतर पुढील ९वा आणि १०वा हप्ता प्रशासकीय मान्यता, अर्थसंकल्पीय तरतूद आणि डेटा पुनरावलोकनामुळे काही काळ लांबणीवर पडला आहे. यामुळे अनेक शेतकऱ्यांमध्ये हप्त्याची रक्कम कधी जमा होणार याबाबत संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
सह्याद्री अतिथीगृह येथे शेतकरी प्रतिनिधी आणि राज्य शासनामध्ये झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत मुख्यमंत्री व कृषी मंत्र्यांनी या प्रलंबित हप्त्यांबाबत सकारात्मक ग्वाही दिली आहे. राज्य शासनाने निधीच्या वितरणाचा प्रस्ताव मंजुरीच्या अंतिम टप्प्यात आणला असून लवकरच दोन्ही हप्त्यांचा लाभ शेतकऱ्यांना दिला जाणार आहे.
PM किसान आणि नमो शेतकरी योजना: तुलनात्मक तक्ता (Scheme Comparison)
अनेक शेतकऱ्यांना केंद्र सरकारची पीएम किसान योजना आणि राज्य सरकारची नमो शेतकरी योजना यांमधील संबंध आणि फरक समजून घेणे आवश्यक असते. या दोन्ही योजनांची कार्यपद्धती स्वतंत्र असली तरी त्यांची लाभार्थी यादी एकमेकांशी संलग्न आहे.
खालील तुलनात्मक तक्त्यावरून दोन्ही योजनांमधील फरक आणि मिळणारा लाभ स्पष्ट होतो:
| घटक / वैशिष्ट्य | PM-KISAN (केंद्र शासन) | नमो शेतकरी योजना (महाराष्ट्र शासन) |
|---|---|---|
| प्रायोजक सरकार | केंद्र सरकार (कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय) | महाराष्ट्र राज्य शासन (कृषी विभाग) |
| वार्षिक आर्थिक सहाय्य | ₹६,००० प्रति वर्ष | ₹६,००० प्रति वर्ष |
| प्रत्येक हप्त्याची रक्कम | ₹२,००० (दर ४ महिन्यांनी) | ₹२,००० (दर ४ महिन्यांनी) |
| एकूण हप्त्यांची संख्या | वर्षातून ३ हप्ते | वर्षातून ३ हप्ते |
| लाभार्थी पात्रता निकष | देशातील सर्व पात्र शेतकरी कुटुंबे | केवळ महाराष्ट्रातील पात्र PM-KISAN लाभार्थी |
| अधिकृत पोर्टल | pmkisan.gov.in | nsmny.mahait.org |
या दोन्ही योजनांचे मिळून महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना वार्षिक ₹१२,००० चा भक्कम आर्थिक पाठबळ मिळते. खते, बियाणे, कीटकनाशके आणि मशागतीच्या कामांसाठी हा निधी थेट शेतकऱ्यांच्या कामी येतो.
₹४,००० जमा होण्यासाठी ३ अनिवार्य पात्रता निकष (Aadhaar, NPCI, Land Seeding)
शासनाकडून थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) प्रणालीद्वारे निधी वितरित केला जात असल्याने लाभार्थ्यांचे रेकॉर्ड पूर्ण असणे अत्यावश्यक आहे. ज्या शेतकऱ्यांची पडताळणी प्रलंबित आहे, त्यांचे हप्ते तांत्रिक कारणास्तव रोखले जातात.
खालील तीन मुख्य घटकांची पूर्तता प्रत्येक शेतकऱ्याने आधीच करून ठेवणे अनिवार्य आहे:
- १. बँक खात्याशी आधार व NPCI मॅपिंग (Aadhaar-NPCI Seeding): तुमचे बँक खाते केवळ आधार कार्डशी लिंक असून चालत नाही, तर ते नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) मॅपरवर DBT साठी सक्षम (Enabled) असणे आवश्यक आहे. जर एकापेक्षा जास्त खाती असतील, तर सक्रिय खात्यात DBT चालू असावे.
- २. जमीन महसूल नोंदणी (Land Seeding – Yes): शेतकऱ्याच्या नावावर असणाऱ्या शेतजमिनीची माहिती (७/१२ आणि ८-अ उतारा) कृषी विभागाच्या प्रणालीवर अचूक पडताळलेली असावी. स्टेटस तपासताना ‘Land Seeding: YES’ असणे बंधनकारक आहे.
- ३. सक्रिय ई-केवायसी (e-KYC Completed): पीएम किसान आणि नमो शेतकरी योजनेसाठी ई-केवायसी पूर्ण असणे आवश्यक आहे. हे काम शेतकरी स्वतः मोबाईलवरून आधार ओटीपीद्वारे किंवा जवळच्या सीएससी केंद्रावर बायोमेट्रिकद्वारे करू शकतात.
मोबाईलवरून नमो शेतकरी योजना लाभार्थी स्टेटस कसे तपासावे? (Step-by-Step मार्गदर्शक)
तुमच्या बँक खात्यात हप्त्याचे पैसे जमा होणार की नाही, तसेच तुमचे नाव लाभार्थी यादीत आहे का हे मोबाईलवरून काही मिनिटांत तपासता येते. यासाठी कोणत्याही सायबर कॅफेमध्ये जाऊन पैसे खर्च करण्याची गरज नाही.
ऑनलाइन स्टेटस तपासण्यासाठी खालील सोप्या पायऱ्यांचे अनुसरण करा:
- अधिकृत पोर्टल उघडा: सर्वप्रथम आपल्या मोबाईल ब्राउझरमध्ये nsmny.mahait.org किंवा pmkisan.gov.in हे संकेतस्थळ उघडा.
- लाभार्थी स्थिती पर्यायावर क्लिक करा: मुख्य पृष्ठावर ‘Farmers Corner’ मध्ये दिलेल्या ‘Beneficiary Status’ (लाभार्थी स्थिती) या लिंकवर क्लिक करा.
- नोंदणी क्रमांक किंवा आधार क्रमांक टाका: तुमचा अधिकृत पीएम किसान नोंदणी क्रमांक (Registration Number) अथवा आधार नंबर प्रविष्ट करा. जर नोंदणी क्रमांक माहित नसेल तर ‘Know Your Registration Number’ वर क्लिक करून मोबाईल नंबरवरून तो मिळवा.
- कॅप्चा कोड भरा: स्क्रीनवर दिसणारा सुरक्षा कोड (Captcha Code) काळजीपूर्वक टाइप करा.
- Get Data वर क्लिक करा: बटणावर क्लिक करताच तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती स्क्रीनवर दिसेल. येथे Land Seeding, e-KYC Status आणि Aadhaar Bank Account Status हे तिन्ही पर्याय हिरव्या रंगात ‘YES’ असल्याची खात्री करा.
हप्ता खात्यात न आल्यास तक्रार निवारण व अधिकृत हेल्पलाईन संपर्क
अनेकदा कागदपत्रांची पूर्तता करूनही काही तांत्रिक त्रुटींमुळे हप्ता जमा होत नाही. अशा वेळी शेतकऱ्यांनी तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय किंवा गावातील कृषी सहाय्यक आणि तलाठी यांच्याशी संपर्क साधावा.
तसेच शेतकरी खालील अधिकृत सरकारी टोल-फ्री हेल्पलाईन क्रमांकांवर संपर्क साधून आपल्या समस्येचे निराकरण करू शकतात:
- PM-KISAN टोल-फ्री हेल्पलाईन: १५५२६१ किंवा १८००-११५-५२६
- महाराष्ट्र कृषी विभाग कॉल सेंटर (शेतकरी मार्गदर्शन): १८००-२३३-४०००
- महाडीबीटी / तांत्रिक सहाय्य कक्ष: ०२२-४९१५०८००
- अधिकृत संकेतस्थळे: krishi.maharashtra.gov.in आणि maharashtra.gov.in
शासनाकडून नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेच्या ९व्या आणि १०व्या हप्त्याबाबत नवीन शासन निर्णय (GR) निर्गमित होताच त्याची सर्वात वेगवान आणि अधिकृत माहिती एबीपी माझाच्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध केली जाईल.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: नमो शेतकरी योजनेचा ९वा आणि १०वा हप्ता कधी जमा होणार?
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागातर्फे ९व्या आणि १०व्या हप्त्याच्या वितरणाची प्रशासकीय कार्यवाही सुरू आहे. अद्याप निश्चित वितरणाची तारीख जाहीर करणारा अधिकृत शासन निर्णय (GR) निर्गमित झालेला नाही. शासन स्तरावरून अंतिम मंजुरी मिळताच रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या खात्यात वर्ग केली जाईल.
प्रश्न २: नमो शेतकरी योजनेचा लाभ मिळण्यासाठी वेगळा अर्ज करावा लागतो का?
नाही, जे शेतकरी केंद्र सरकारच्या PM-KISAN योजनेअंतर्गत अधिकृतरीत्या नोंदणीकृत आणि पात्र आहेत, त्यांना नमो शेतकरी योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी वेगळा अर्ज करण्याची आवश्यकता नसते. त्यांची माहिती थेट पीएम किसान पोर्टलवरून घेतली जाते.
प्रश्न ३: ९वा आणि १०वा हप्ता मिळून किती रक्कम खात्यात येणार?
प्रलंबित असलेल्या दोन्ही हप्त्यांची प्रत्येकी ₹२,००० प्रमाणे एकूण ₹४,००० रक्कम पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट हस्तांतरित (DBT) केली जाण्याची शक्यता आहे.
प्रश्न ४: मोबाईलवरून लाभार्थी यादीत नाव कसे तपासावे?
शेतकरी nsmny.mahait.org किंवा pmkisan.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट देऊन ‘Beneficiary Status’ पर्यायावर क्लिक करून आपला नोंदणी क्रमांक किंवा मोबाईल नंबर टाकून यादीतील नाव आणि खात्याची स्थिती तपासू शकतात.
प्रश्न ५: नमो शेतकरी योजनेचे पैसे न आल्यास काय करावे?
जर हप्ता जमा झाला नसेल, तर सर्वप्रथम आपले बँक खाते आधार व NPCI मॅपरशी जोडलेले आहे का आणि Land Seeding ‘YES’ आहे का ते तपासा. त्रुटी असल्यास बँकेत जाऊन NPCI फॉर्म भरावा किंवा स्थानिक कृषी सहाय्यक अथवा १८००-२३३-४००० या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क साधावा.
