थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासन आणि महावितरण (MSEDCL) मार्फत राबविण्यात येणाऱ्या ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६’ (Magel Tyala Saur Krushi Pump Yojana) अंतर्गत राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांना शेतामध्ये सिंचनासाठी ३ HP, ५ HP आणि ७.५ HP क्षमतेचे सौर कृषी पंप ९०% ते ९५% अनुदानावर उपलब्ध करून दिले जात आहेत. सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना केवळ १०% आणि अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना फक्त ५% लाभार्थी हिस्सा भरावा लागतो. शाश्वत पाण्याचा स्रोत (विहीर, बोअरवेल, शेततळे) असणारे शेतकरी अधिकृत संकेतस्थळ offgridagsolarpump.mahadiscom.in अथवा mahadiscom.in/solar_MTSKPY वर नवीन ‘A-1’ अर्ज सादर करून या योजनेचा थेट लाभ घेऊ शकतात.
⚡ ३०-सेकंदात महत्त्वाचे ठळक मुद्दे (30-Second Highlights)
- योजनेचे अधिकृत नाव: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६ (ऊर्जा विभाग, महाराष्ट्र शासन व महावितरण).
- शासकीय अनुदान प्रमाण: सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी ९०% अनुदान (शेतकरी हिस्सा १०%), SC/ST प्रवर्गासाठी ९५% अनुदान (शेतकरी हिस्सा ५%).
- जमिनीनुसार पंपाची क्षमता: २.५ एकरापर्यंत ३ HP, २.५१ ते ५ एकरापर्यंत ५ HP आणि ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतीसाठी ७.५ HP सौर पंप.
- वॉरंटी व देखभाल दुरुस्ती: सौर पॅनेल्स व संपूर्ण सिस्टीमवर ५ वर्षांची मोफत दुरुस्ती हमी (वॉरंटी) आणि सर्वसमावेशक विमा संरक्षण.
- प्रमुख पात्रता अट: सिंचनासाठी विहीर, कूपनलिका किंवा शेततळ्यासारखा पाण्याचा शाश्वत स्रोत असणे आणि पारंपरिक कृषी वीज जोडणी नसणे आवश्यक.
- अधिकृत अर्ज पोर्टल: offgridagsolarpump.mahadiscom.in व mahadiscom.in/solar_MTSKPY.
- महावितरण २४x७ टोल-फ्री हेल्पलाईन: १९१२ / १९१२० / १८००-२१२-३४३५ (1800-212-3435).
महाराष्ट्रातील बळीराजाला शेतात पिकांना पाणी देण्यासाठी वर्षानुवर्षे रात्रीच्या भारनियमनाचा सामना करावा लागत आहे. रात्रीच्या अंधारात विहिरीवर पाणी चालू करायला जाताना सर्पदंश, वन्यप्राण्यांचे हल्ले आणि विजेचे धक्के बसून अनेक दुर्घटना घडत असतात.
या सर्व संकटांवर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना दिवसा अखंडित मोफत वीज मिळवून देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६’ राज्यभरात व्यापक प्रमाणात कार्यान्वित केली आहे. या योजनेमुळे शेतकऱ्यांची मासिक वीज बिल भरण्याच्या कटकटीतून कायमची सुटका झाली आहे.
केंद्र शासनाच्या ‘पीएम-कुसुम घटक-ब’ (PM KUSUM Component-B) आणि राज्य शासनाच्या सौर कृषी धोरणाचा समन्वय साधून ही योजना राबविण्यात येत आहे. या लेखात आपण योजनेची पात्रता, पंपाची क्षमता, भरावयाची रक्कम, आवश्यक कागदपत्रे आणि ऑनलाईन अर्जाची संपूर्ण अचूक प्रक्रिया समजून घेणार आहोत.
जमीन धारणा व सौर पंपाची अश्वशक्ती (HP) क्षमता: सविस्तर तुलनात्मक तक्ता (Pump Capacity & Cost Share)
महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा विभागाच्या मार्गदर्शक तत्त्वानुसार शेतकऱ्याच्या सातबारा उताऱ्यावरील शेतजमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार सौर पंपाची क्षमता निश्चित केली जाते. कोणत्या शेतकऱ्याला किती क्षमतेचा पंप मिळतो आणि त्यासाठी किती स्वहिस्सा भरावा लागतो, याचा अधिकृत तपशील खालीलप्रमाणे आहे:
| शेतजमिनीचे क्षेत्रफळ (धारणा) | मंजूर सौर पंप क्षमता (HP) | पंपाचा प्रकार | सर्वसाधारण वर्ग हिस्सा (१०%) | SC/ST वर्ग हिस्सा (५%) |
|---|---|---|---|---|
| २.५ एकरापर्यंत (१ हेक्टरपर्यंत) | ३ HP (अश्वशक्ती) | DC / AC सबमर्सिबल किंवा सरफेस | अंदाजे ₹ १६,५०० ते ₹ १८,००० | अंदाजे ₹ ८,२५० ते ₹ ९,००० |
| २.५१ ते ५.० एकरापर्यंत (२ हेक्टरपर्यंत) | ५ HP (अश्वशक्ती) | DC / AC सबमर्सिबल किंवा सरफेस | अंदाजे ₹ २४,००० ते ₹ २६,००० | अंदाजे ₹ १२,००० ते ₹ १३,००० |
| ५.० एकरांपेक्षा जास्त शेती | ७.५ HP (अश्वशक्ती) | AC / DC सबमर्सिबल उच्च क्षमता | अंदाजे ₹ ३४,००० ते ₹ ३६,००० | अंदाजे ₹ १७,००० ते ₹ १८,००० |
लक्षात घ्या की शेतकरी आपल्या जमिनीच्या कमाल क्षमतेपेक्षा कमी क्षमतेच्या पंपाची मागणी करू शकतो. परंतु मंजूर क्षेत्रापेक्षा जास्त क्षमतेचा पंप मागता येत नाही, ही महावितरणची अधिकृत अट आहे.
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६: अधिकृत पात्रता व निकष (Eligibility Criteria)
या योजनेचा पारदर्शक व गैरव्यवहारमुक्त लाभ देण्यासाठी महावितरणने काटेकोर निकष लागू केले आहेत. खालील अटींची पूर्तता करणारे शेतकरी अर्जासाठी पात्र आहेत:
- महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी शेतकरी: अर्जदार हा महाराष्ट्रातील शेतजमिनीचा सातबाराधारक खातेदार असावा.
- शाश्वत पाण्याचा स्रोत: शेतात विहीर, बोरवेल, बारमाही वाहणारी नदी, नाला किंवा शेततळे उपलब्ध असणे अनिवार्य आहे. ७/१२ उताऱ्यावर विहिरीची अथवा जलस्रोताची अधिकृत नोंद असणे आवश्यक आहे.
- पारंपरिक वीज जोडणी नसलेले शेतकरी: ज्या शेतकऱ्यांकडे सध्या पारंपरिक विद्युत कृषी पंप जोडणी उपलब्ध नाही किंवा ज्यांनी नवीन वीज जोडणीसाठी अर्ज केला असून ते अद्याप प्रलंबित आहेत, त्यांना प्रथम प्राधान्य दिले जाते.
- मागील योजनांचा लाभ न घेतलेले: अर्जदाराने यापूर्वी मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना अथवा अटल सौर कृषी पंप योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
- सामायिक विहीर / शेतजमीन नियम: जमीन किंवा विहीर सामायिक असल्यास इतर सर्व खातेदारांचे १०० रुपयांच्या मुद्रांक शुल्कावरील ना-हरकत संमतीपत्र (NOC) सादर करणे आवश्यक आहे.
ऑनलाईन अर्जासाठी आवश्यक अधिकृत कागदपत्रांची यादी (Required Documents)
महावितरणच्या संकेतस्थळावर अर्ज करताना सर्व कागदपत्रे सुस्पष्ट आणि मूळ प्रतीवरून स्कॅन केलेली असावीत. खालील कागदपत्रांची आगाऊ जमवाजमव करून ठेवावी:
- चालू वर्षाचा ७/१२ उतारा (7/12 Extract): महसूल विभागाचा डिजिटल स्वाक्षरी असलेला चालू सातबारा, ज्यावर पाण्याचा स्रोत नोंदवलेला असावा.
- आठ-अ (8-A) उतारा: संबंधित जमिनीचा चालू वर्षाचा ८-अ नोंद उतारा.
- आधार कार्ड (Aadhaar Card): शेतकऱ्याचे आधार कार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे गरजेचे).
- पासपोर्ट आकाराचे रंगीत छायाचित्र: अर्जदार शेतकऱ्याचा ताजी डिजिटल फोटो.
- जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate): केवळ अनुसूचित जाती (SC) किंवा अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी ९५% अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठी बंधनकारक.
- बँक पासबुक अथवा रद्द केलेला धनादेश (Cancelled Cheque): आधार संलग्न असणाऱ्या सक्रिय बँक खात्याचा तपशील.
- पाण्याचा स्रोत असल्याचे स्वयंघोषणापत्र व सामायिक संमतीपत्र: सामायिक विहीर किंवा सामायिक शेतजमीन असल्यास १०० रुपयांच्या स्टॅम्पवर इतर हिस्सेदारांचे संमतीपत्र.
महावितरण पोर्टलवर ‘A-1’ ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Application Guide)
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेसाठी कोणत्याही मध्यस्थ दलालाशिवाय शेतकरी स्वतः मोबाईलवरून किंवा जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ / CSC केंद्रावरून अर्ज करू शकतात. अर्जाची टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
१. अधिकृत पोर्टलला भेट द्या
सर्वप्रथम महावितरणच्या अधिकृत सौर पोर्टल offgridagsolarpump.mahadiscom.in किंवा mahadiscom.in/solar_MTSKPY ला भेट द्या. मुख्य पानावर ‘Apply Online (A-1 Form)’ या पर्यायावर क्लिक करा.
२. शेतकरी वैयक्तिक व शेतजमिनीचा तपशील भरा
आपला जिल्हा, तालुका, गाव, गट नंबर आणि अचूक मोबाईल क्रमांक प्रविष्ट करा. जमिनीचे क्षेत्रफळ टाकल्यानंतर सिस्टीम आपोआप पात्र पंपाची अश्वशक्ती (३ HP, ५ HP किंवा ७.५ HP) दर्शवेल.
३. कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा
७/१२ उतारा, ८-अ, आधार कार्ड, फोटो आणि लागू असल्यास जात प्रमाणपत्र विहित फाईल साईजमध्ये (५०० KB च्या आत PDF किंवा JPG) अपलोड करा. माहिती तपासून ‘Submit’ बटण दाबा.
४. स्थळ पाहणी व सर्वेक्षण (Site Inspection Survey)
अर्ज यशस्वीपणे सबमिट झाल्यावर महावितरणचे स्थानिक कनिष्ठ अभियंता किंवा नियुक्त एजन्सीचे प्रतिनिधी शेतात येऊन पाण्याचा स्रोत, सावलीमुक्त जागा व पाण्याचे खोली मोजण्याचे सर्वेक्षण करतात.
५. डिमांड नोट व शेतकरी स्वहिस्सा भरणे (Demand Note Payment)
सर्वेक्षण अहवाल मंजूर झाल्यानंतर शेतकऱ्याच्या मोबाईलवर SMS द्वारे डिमांड नोटची लिंक येते. महावितरण पोर्टलवर लॉगिन करून नेट बँकिंग, UPI किंवा डेबिट कार्डद्वारे निर्धारित ५% किंवा १०% रक्कम जमा करा.
६. इन्स्टॉलेशन, कार्यान्वित करणे व ५ वर्षांची मोफत सेवा
रक्कम भरल्यानंतर अधिकृत सोलर कंपनीचे तंत्रज्ञ शेतात येऊन सोलर पॅनेल्स, कंट्रोलर आणि पंप स्थापित करतात. सिस्टीम कार्यान्वित झाल्यावर शेतकऱ्याला ५ वर्षांचे वॉरंटी कार्ड व विमा प्रमाणपत्र दिले जाते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions – FAQ)
प्र. १: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेअंतर्गत शेतकऱ्याला किती खर्च येतो?
उत्तर: या योजनेत ९०% ते ९५% खर्च शासन उचलते. सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ३ HP पंपासाठी अंदाजे ₹ १६,५०० ते ₹ १८,००० आणि ५ HP पंपासाठी अंदाजे ₹ २४,००० ते ₹ २६,००० भरावे लागतात. अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना फक्त ५% रक्कम (सुमारे ₹ ८,००० ते ₹ १३,०००) भरावी लागते.
प्र. २: ज्यांच्याकडे विहीर सामायिक आहे, ते शेतकरी अर्ज करू शकतात का?
उत्तर: होय, सामायिक विहीर असणारे शेतकरी देखील पात्र आहेत. फक्त विहिरीतील इतर सर्व सहहिस्सेदारांचे १०० रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरवर ना-हरकत संमतीपत्र (NOC) अर्जासोबत अपलोड करणे अनिवार्य आहे.
प्र. ३: सौर कृषी पंपावर किती वर्षे वॉरंटी मिळते? बिघाड झाल्यास दुरुस्ती कोण करते?
उत्तर: योजनेअंतर्गत बसविण्यात आलेल्या संपूर्ण सोलर यंत्रणेवर ५ वर्षांची सर्वसमावेशक वॉरंटी व विमा असतो. ५ वर्षांत पॅनेल, मोटर किंवा कंट्रोलरमध्ये कोणताही बिघाड झाल्यास पुरवठादार कंपनी मोफत दुरुस्ती किंवा बदलून देण्यास बांधील आहे.
प्र. ४: अर्जाची सद्यस्थिती (Application Status) कशी तपासावी?
उत्तर: शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत पोर्टल offgridagsolarpump.mahadiscom.in वर जाऊन ‘Track Application Status’ पर्यायामध्ये आपला अर्ज क्रमांक (Application ID) टाकून अर्जाची सद्यस्थिती थेट तपासू शकतात.
📢 महत्त्वाच्या शासकीय योजना व शेतकरी अपडेट्ससाठी जॉईन करा
महाराष्ट्र शासनाचे ताजे जीआर, शेतकरी अनुदान व कर्जमाफीच्या अधिकृत बातम्या थेट मोबाईलवर मिळवा.
[…] 👉 मागेल त्याला सौर… […]
[…] 👉 मागेल त्याला सौर… […]
[…] 👉 मागेल त्याला सौर… […]