📌 मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६: ठळक वैशिष्ट्ये एका दृष्टिक्षेपात
- शासकीय अनुदान: सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी ९०% अनुदान आणि SC/ST प्रवर्गासाठी तब्बल ९५% अनुदान.
- उपलब्ध सौर पंप क्षमता: जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार ३ एचपी, ५ एचपी आणि ७.५ एचपी सौर कृषी पंप.
- दुरुस्ती हमी व विमा: पुरवठादार कंपनीकडून ५ वर्षांची मोफत सर्वसमावेशक देखभाल हमी (Warranty) व संपूर्ण विमा संरक्षण.
- दिवसा सिंचनाची सोय: रात्रीच्या वेळी विहिरीवर जाण्याची गरज नाही; दिवसा अखंड ८ तास सौर ऊर्जेवर सिंचन उपलब्ध.
- अधिकृत अर्ज पोर्टल: portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ आणि mahadiscom.in.
- महावितरण हेल्पलाईन: टोल-फ्री क्रमांक १९१२ / १८००-२१२-३४३५ / १८००-२३३-३४३५.
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६: नेमकं काय आहे हे महावितरणचे अभियान?
महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांना रात्रीच्या वेळी लोडशेडिंग आणि अनियमित वीजपुरवठ्याचा मोठा फटका सहन करावा लागतो. हिंस्र वन्यप्राण्यांचा धोका पत्करून रात्रीच्या अंधारात पिकांना पाणी देण्यासाठी शेतात जावे लागते. या गंभीर समस्येवर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ (MTSKPY) युद्धपातळीवर सुरू केली आहे.
या महत्त्वाकांक्षी योजनेअंतर्गत राज्यातील पारंपारिक वीज जोडणी नसलेल्या किंवा शाश्वत पाण्याच्या स्त्रोताजवळ कृषी पंप बसवू इच्छिणाऱ्या शेतकऱ्यांना अत्याधुनिक सौर कृषी पंप संच दिले जात आहेत. केंद्र सरकारच्या पीएम-कुसुम (PM-KUSUM Component-B) आणि राज्य सरकारच्या सौर कृषी धोरणाचा समन्वय साधून हे भव्य अभियान राबविले जात आहे.
महावितरणने (MSEDCL) या संपूर्ण योजनेचे कामकाज डिजिटल केले असून कागदपत्र पडताळणी, क्षेत्रीय पाहणी आणि डिमांड नोट भरण्याची प्रक्रिया एकाच छताखाली ऑनलाईन पद्धतीने पार पाडली जात आहे. यामुळे मध्यस्थांची मध्यस्थी संपुष्टात आली असून पारदर्शक पद्धतीने शेतकऱ्यांना सौर पंप उपलब्ध होत आहेत.
जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार सौर पंप क्षमता आणि लाभार्थी हिस्सा (तुलनात्मक तक्ता)
शासनाच्या अधिकृत निकषानुसार प्रत्येक शेतकऱ्याला त्याच्या ७/१२ वरील शेतजमिनीच्या उपलब्ध क्षेत्रफळानुसार आणि पाण्याच्या खोलीनुसार ठराविक क्षमतेचा सौर पंप दिला जातो. लहान, मध्यम आणि मोठ्या शेतकऱ्यांसाठी पंपाची क्षमता आणि भरावा लागणारा लाभार्थी हिस्सा खालील तक्त्यामध्ये स्पष्ट केला आहे.
सौर पंपाची किंमत बाजारात लाखांच्या घरात असताना शासनाच्या ९०% ते ९५% अनुदानामुळे शेतकऱ्यांना केवळ नाममात्र रक्कम भरावी लागते. खालील तक्त्यावरून तुम्ही तुमच्या हिश्याची अचूक माहिती घेऊ शकता.
| जमिनीचे क्षेत्रफळ (धारणा) | मंजूर सौर पंप क्षमता (HP) | सर्वसाधारण प्रवर्ग हिस्सा (१०%) | SC / ST प्रवर्ग हिस्सा (५%) | सरकारी अनुदान टक्केवारी |
|---|---|---|---|---|
| २.५ एकरपर्यंत (१ हेक्टरपर्यंत) | ३ एचपी (3 HP DC/AC) | अंदाजे ₹१६,५०० ते ₹१९,००० | अंदाजे ₹८,२५० ते ₹९,५०० | ९०% ते ९५% अनुदान |
| २.५१ ते ५.० एकरपर्यंत (२ हेक्टरपर्यंत) | ५ एचपी (5 HP DC/AC) | अंदाजे ₹२४,५०० ते ₹२८,००० | अंदाजे ₹१२,२५० ते ₹१४,००० | ९०% ते ९५% अनुदान |
| ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतजमीन | ७.५ एचपी (7.5 HP DC/AC) | अंदाजे ₹३४,००० ते ₹३८,००० | अंदाजे ₹१७,००० ते ₹१९,००० | ९०% ते ९५% अनुदान |
योजनेसाठी पात्रता निकष आणि आवश्यक अटी
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्राचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्याच्या नावावर चालू वर्षाचा अद्ययावत डिजिटल ७/१२ आणि ८-अ उतारा उपलब्ध असणे बंधनकारक आहे.
शेतकऱ्याच्या शेतात सिंचनासाठी शाश्वत आणि खात्रीशीर पाण्याचा स्त्रोत असणे अनिवार्य आहे. यामध्ये शेततळे, विहीर, बोअरवेल किंवा बारमाही वाहणारी नदी वा नाला यांचा समावेश होतो. जर पाण्याचा स्त्रोत सामायिक असेल तर इतर खातेदारांचे संमतीपत्र (NOC) आवश्यक असते.
ज्या शेतकऱ्यांकडे महावितरणचे पारंपरिक ग्रिड कृषी वीज कनेक्शन उपलब्ध नाही अशा शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते. तसेच अटल सौर कृषी पंप योजना किंवा मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजनेचा पूर्वी लाभ घेतलेला नसावा.
अर्ज करण्यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतील? (Documents Checklist)
महावितरणच्या ऑनलाईन पोर्टलवर अर्ज सादर करण्यापूर्वी सर्व मूळ कागदपत्रांच्या सुस्पष्ट स्कॅन कॉपी तयार ठेवाव्यात. कागदपत्रांची फाईल साईझ पोर्टलच्या निकषानुसार साधारणतः ५०० केबीपर्यंत असावी लागते.
खालील कागदपत्रे ऑनलाईन अपलोड करणे अनिवार्य आहे:
- जमिनीचा ७/१२ व ८-अ उतारा: चालू तारखेचा डिजिटल स्वाक्षरी असलेला उतारा, ज्यावर पाण्याच्या नोंदीचा उल्लेख असावा.
- आधार कार्ड: अर्जदार शेतकऱ्याचे मूळ आधार कार्ड (मोबाईल लिंक असलेले).
- जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate): केवळ अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) मधील शेतकऱ्यांसाठी सवलतीसाठी आवश्यक.
- बँक पासबुक किंवा रद्द केलेला धनादेश (Cancelled Cheque): आधार संलग्न (DBT Enabled) बँक खात्याचे विवरण.
- सामायिक विहीर संमतीपत्र (NOC Affidavit): विहीर किंवा बोअरवेल सामायिक असल्यास इतर सर्व भागीदारांचे १०० रुपयांच्या स्टॅम्पवर ना-हरकत शपथपत्र.
- पासपोर्ट साईझ फोटो: अर्जदाराचा रंगीत अद्ययावत फोटो.
महावितरण पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)
शेतकरी बांधव स्वतःच्या मोबाईलवरून किंवा जवळच्या ‘आपले सरकार सेवा केंद्रा’वर जाऊन अवघ्या १० मिनिटांत सौर पंपासाठी ऑनलाईन अर्ज करू शकतात. महावितरणच्या अधिकृत प्रणालीवरून अर्ज करण्याची अचूक पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:
- अधिकृत पोर्टलला भेट द्या: सर्वप्रथम महावितरणच्या विशेष पोर्टल portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ किंवा mahadiscom.in वर जा.
- ‘लाभार्थी सुविधा’ निवडा: मुख्यपृष्ठावरील ‘Beneficiary Services’ टॅबवर जाऊन ‘New Application (Land Owner)’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- वैयक्तिक व शेतजमीन माहिती भरा: तुमचा जिल्हा, तालुका, गाव, सर्व्हे/गट क्रमांक, एकूण क्षेत्रफळ आणि आवश्यक पंप क्षमता अचूक निवडा.
- पाण्याचा स्त्रोत नोंदवा: विहीर, शेततळे किंवा बोअरवेलची खोली व पाण्याचा स्त्रोत नमूद करा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: ७/१२, आधार कार्ड आणि आवश्यक संमतीपत्र स्कॅन करून अपलोड करा.
- अर्ज सबमिट करा: सर्व तपशील तपासून ‘Submit’ बटणावर क्लिक करा. स्क्रीनवर मिळालेला अप्लिकेशन नंबर (Application ID) लिहून ठेवा किंवा प्रिंट काढून ठेवा.
अर्ज केल्यानंतर पुढे काय होते? (मंजुरी व इन्स्टॉलेशन प्रक्रिया)
अर्ज सादर झाल्यानंतर महावितरणचे स्थानिक उपविभागीय अभियंता आणि तांत्रिक चमू शेताची प्रत्यक्ष पाहणी (Site Feasibility Survey) करतात. पाण्याचा स्त्रोत आणि सौर पॅनेलसाठी पुरेशी जागा उपलब्ध असल्याची खात्री केली जाते.
पाहणी अहवाल अनुकूल आल्यानंतर शेतकऱ्याच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर एसएमएसद्वारे डिमांड नोट (Demand Note) प्राप्त होते. शेतकऱ्याने नेटबँकिंग, यूपीआय (UPI) किंवा महावितरण केंद्रात जाऊन आपला १०% किंवा ५% हिस्सा ऑनलाईन जमा करायचा असतो.
पैसे भरल्यानंतर अधिकृत नामांकित सोलर पुरवठादार कंपनीची निवड होते. पुरवठादार कंपनी अवघ्या १५ ते ३० दिवसांच्या आत शेतात येऊन सोलर पॅनेल्स, इनव्हर्टर, कंट्रोलर आणि सबमर्सिबल पंप संच बसवून त्याचे यशस्वी प्रात्यक्षिक करून देते.
अर्जाची ऑनलाईन स्थिती (Status Check) कशी तपासावी?
तुम्ही सादर केलेला अर्ज कोणत्या टप्प्यावर आहे, सर्वे झाला की नाही आणि डिमांड नोट कधी निघणार हे पाहण्यासाठी महावितरणने ट्रॅकिंग सुविधा दिली आहे. यासाठी खालील पायऱ्या वापरा:
- महावितरणच्या portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ पोर्टलवर जा.
- ‘Track Application Status’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- तुमचा अर्ज क्रमांक (Application Number) किंवा नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक टाका.
- ‘Search’ वर क्लिक करताच तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती, सर्वे अहवाल आणि पेमेंट स्थिती स्क्रीनवर प्रदर्शित होईल.
अडचण आल्यास संपर्क आणि अधिकृत मदत केंद्र (Helpline Numbers)
सौर कृषी पंपाबाबत काही तांत्रिक त्रुटी आल्यास, कागदपत्रे नामंजूर झाल्यास किंवा अधिक माहिती हवी असल्यास महावितरणचे २४ तास टोल-फ्री नियंत्रण कक्ष कार्यरत आहेत.
- महावितरण २४ तास मध्यवर्ती टोल-फ्री क्रमांक: १९१२
- शेतकरी ग्राहक सेवा क्रमांक: १८००-२१२-३४३५ / १८००-२३३-३४३५
- महाराष्ट्र कृषी विभाग शेतकरी सल्ला हेल्पलाईन: १८००-२३३-४०००
- अधिकृत महावितरण सोलर पोर्टल: portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/
- महाराष्ट्र शासन निर्णय व कृषी पोर्टल: krishi.maharashtra.gov.in आणि gr.maharashtra.gov.in
महाराष्ट्र शासनाच्या विविध शेतकरी योजना, सौर कृषी पंप, कर्जमुक्ती आणि हवामानाच्या ताज्या व खात्रीशीर अपडेट्ससाठी एबीपी माझाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला नियमित भेट द्या.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेसाठी कोण पात्र आहे?
महाराष्ट्रातील ज्या शेतकऱ्यांकडे स्वतःची शेतजमीन (७/१२ व ८-अ) आहे आणि शेतात विहीर, बोअरवेल किंवा शेततळ्यासारखा खात्रीशीर पाण्याचा स्त्रोत आहे, ते सर्व शेतकरी या योजनेसाठी पात्र आहेत. पारंपारिक वीज कनेक्शन नसलेल्या शेतकऱ्यांना यात विशेष प्राधान्य दिले जाते.
प्रश्न २: शेतकऱ्यांना किती टक्के शासकीय अनुदान मिळते आणि किती रक्कम भरावी लागते?
या योजनेअंतर्गत सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९०% अनुदान मिळते आणि फक्त १०% लाभार्थी हिस्सा भरावा लागतो. तर अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना तब्बल ९५% अनुदान मिळते आणि केवळ ५% हिस्सा भरावा लागतो.
प्रश्न ३: जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार किती क्षमतेचा सौर पंप मिळतो?
अडीच एकरपर्यंत (२.५ एकर) शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांना ३ एचपी (3 HP), २.५१ ते ५ एकरपर्यंत जमीन असलेल्यांना ५ एचपी (5 HP) आणि ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतजमीन असलेल्या शेतकऱ्यांना ७.५ एचपी (7.5 HP) क्षमतेचा सौर कृषी पंप मंजूर केला जातो.
प्रश्न ४: सौर पंपाची ऑनलाईन अर्जाची स्थिती (Status) कशी तपासावी?
शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत पोर्टल portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ वर जाऊन ‘Track Application Status’ या पर्यायावर आपला अर्ज क्रमांक किंवा मोबाईल क्रमांक टाकून थेट अर्जाची सद्यस्थिती तपासू शकतात.
प्रश्न ५: बसवलेल्या सौर पंपाची वॉरंटी आणि दुरुस्ती कोण करते?
योजनेअंतर्गत बसवण्यात येणाऱ्या सौर कृषी पंपाला ५ वर्षांची सर्वसमावेशक हमी (Comprehensive Warranty) असते. या ५ वर्षांच्या कालावधीत पंपाची दुरुस्ती, बिघाड किंवा देखभाल करण्याचे संपूर्ण कायदेशीर दायित्व संबंधित सोलर पुरवठादार कंपनीचे असते.
