MahaDBT शेतकरी योजना: लॉटरी बंद, ‘प्रथम प्राधान्य’ GR | ABP Majha

MahaDBT शेतकरी योजना: लॉटरी पद्धत बंद करण्याचा शासनाचा मोठा निर्णय

महाराष्ट्रातील लाखो शेतकरी बांधवांसाठी कृषी विभागाकडून अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. महाडीबीटी (MahaDBT) शेतकरी पोर्टलवर विविध योजनांच्या लाभासाठी वर्षानुवर्षे चालणारी संगणकीय सोडत (लॉटरी) पद्धत शासनाने रद्द केली आहे.

पूर्वीच्या लॉटरी पद्धतीमध्ये अर्ज करूनही अनेक वर्षे शेतकऱ्यांची निवड होत नव्हती, ज्यामुळे शेतकरी वर्गामध्ये मोठी नाराजी पसरली होती. ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि अनुदानाच्या वाटपात पारदर्शकता आणण्यासाठी राज्य शासनाने ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ (First Come, First Served) हे नवीन धोरण लागू केले आहे.

कृषी विभागाच्या या निर्णयामुळे ज्या शेतकऱ्यांनी वेळेत अर्ज सादर केले आहेत, त्यांना उपलब्ध आर्थिक तरतुदीनुसार थेट आणि विनाविलंब पूर्वसंमती पत्र (Pre-Sanction Letter) प्राप्त होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ (FCFS) प्रणाली नेमकी कशी कार्य करते?

नवीन कार्यप्रणालीनुसार शेतकरी जेव्हा महाडीबीटी पोर्टलवर एखाद्या योजनेसाठी अर्ज करतो, तेव्हा पोर्टलवर त्याच्या अर्जाची अचूक तारीख, तास, मिनिट आणि सेकंद (Timestamp) नोंदवले जातात.

जिल्हानिहाय आणि तालु Snakeनिहाय प्राप्त होणाऱ्या अर्जांची संगणकाद्वारे स्वयंचलित क्रमानुसार ज्येष्ठता यादी (Seniority List) तयार केली जाते. जसजसा शासकीय निधी उपलब्ध होतो, तसतसे यादीतील पहिल्या क्रमांकाच्या पात्र शेतकऱ्यांची अनुदानासाठी थेट निवड केली जाते.

या संपूर्ण प्रक्रियेमध्ये मानवी हस्तक्षेप पूर्णपणे बंद करण्यात आला असून शेतकरी स्वतःच्या लॉगिनवरून आपल्या अर्जाचा क्रम ‘अप्लिकेशन टाईमस्टॅम्प रिपोर्ट’ द्वारे थेट पाहू शकतात.

MahaDBT कृषी योजना व अनुदान तपशील

या नवीन प्रणालीअंतर्गत कृषी विभागामार्फत राबवल्या जाणाऱ्या प्रमुख योजना आणि उपलब्ध अनुदानाचे स्वरूप खालीलप्रमाणे आहे:

घटक / कृषी योजना	अनुदानाचे प्रमाण	निवड पद्धत व सद्यस्थिती
कृषी यांत्रिकीकरण (ट्रॅक्टर)	किमतीच्या ५०% किंवा कमाल ₹१.२५ लाख	प्रथम अर्ज प्रथम प्राधान्य (FCFS)
रोटाव्हेटर, पेरणी यंत्र, पॉवर टिलर	४०% ते ५०% शासकीय अनुदान	टाईमस्टॅम्प ज्येष्ठता यादीनुसार थेट निवड
ठिबक व तुषार सिंचन (PMKSY)	लहान शेतकऱ्यांना ७५% ते ८०% पर्यंत अनुदान	महाडीबीटी थेट डीबीटी वाटप
वैयक्तिक शेततळे व अस्तरीकरण	कमाल ₹७५,००० पर्यंत अर्थसहाय्य	भौगोलिक प्राधान्य व ऑनलाईन अर्ज क्रम
फळबाग लागवड व शेडनेट हाऊस	भाऊसाहेब फुंडकर योजनेंतर्गत १००% अनुदान	प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य

लाभार्थी निवडीतील प्राधान्यक्रम आणि सामाजिक आरक्षण

प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य पद्धत लागू असली, तरी सामाजिक न्यायाच्या तत्त्वानुसार शासनाने काही प्रवर्गांसाठी विशेष राखीव कोटा ठेवला आहे.

यानुसार दिव्यांग शेतकरी बांधवांना कोणत्याही योजनेच्या निवडीमध्ये सर्वप्रथम प्राधान्य दिले जाते. त्यानंतर अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST) आणि अल्प व अत्यल्प भूधारक महिला शेतकऱ्यांसाठी स्वतंत्र निधी राखीव ठेवण्यात आला आहे.

सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांची निवड त्यांच्या अर्जाच्या अचूक वेळेनुसार (Time Index) उपलब्ध सर्वसाधारण निधीच्या मर्यादेत केली जाते.

MahaDBT निवड यादी व ॲप्लिकेशन टाईमस्टॅम्प स्टेटस कसे तपासावे? (Step-by-Step)

आपला अर्ज कोणत्या क्रमांकावर आहे आणि आपली निवड झाली आहे का, हे घरबसल्या मोबाईलवर तपासण्यासाठी खालील पायऱ्यांचे अनुसरण करा:

1. सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी पोर्टलला भेट द्या: mahadbt.maharashtra.gov.in.
2. होमपेजवरील ‘शेतकरी योजना’ (Farmer Schemes) या विभागावर क्लिक करा.
3. आपला युझर आयडी व पासवर्ड किंवा आधार क्रमांकाच्या माध्यमातून ओटीपी (OTP) द्वारे लॉगिन करा.
4. डॅशबोर्ड उघडल्यानंतर ‘मी अर्ज केलेल्या बाबी’ (Applied Schemes) या पर्यायावर क्लिक करा.
5. येथे तुम्हाला ‘Application Timestamp Report’ दिसेल, ज्यामध्ये तुमच्या अर्जाची तारीख, अचूक वेळ आणि प्रतीक्षा यादीतील स्थान स्पष्टपणे नमूद केलेले असेल.

कागदपत्रे अपलोड व पूर्वसंमती पत्र (Pre-Sanction) बाबत महत्त्वाच्या सूचना

ज्या शेतकऱ्यांची निवड प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर होईल, त्यांना त्यांच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर एसएमएस (SMS) द्वारे पूर्वसंमती पत्र मिळाल्याची माहिती दिली जाते.

पूर्वसंमती पत्र मिळाल्यापासून विहित मुदतीत शेतकऱ्यांना अधिकृत विक्रेत्याचे जीएसटी (GST) कोटेशन, ७/१२ व ८-अ उतारा आणि आधार संलग्न बँक खात्याचा तपशील पोर्टलवर अपलोड करावा लागतो.

महत्त्वाची सूचना म्हणजे कृषी विभागाचे अधिकृत पूर्वसंमती पत्र (Pre-Sanction Letter) प्राप्त झाल्याशिवाय शेतकऱ्यांनी बाजारातून कोणतेही यंत्र किंवा साहित्य खरेदी करू नये; अन्यथा अनुदानाचा दावा फेटाळला जाऊ शकतो.

अधिकृत शासकीय संपर्क व शेतकरी हेल्पलाइन

महाडीबीटी शेतकरी योजनेसंदर्भात कोणतीही तांत्रिक अडचण किंवा तक्रार असल्यास शेतकरी खालील अधिकृत शासकीय संपर्कावर मदत घेऊ शकतात:

• महाडीबीटी शेतकरी हेल्पलाइन: ०२२-६१३१६४२९ (सकाळी ९:०० ते संध्याकाळी ७:००)
• महाराष्ट्र शासन टोल-फ्री क्रमांक: १८००-१२०-८०४० (1800-120-8040)
• राष्ट्रीय किसान कॉल सेंटर: १८००-१८०-१५५१ (1800-180-1551)
• स्थानिक कृषी संपर्क: गावातील कृषी सहाय्यक, मंडळ कृषी अधिकारी किंवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय.
• अधिकृत संकेतस्थळे: mahadbt.maharashtra.gov.in आणि krishi.maharashtra.gov.in

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

महाडीबीटी पोर्टलवर लॉटरी पद्धत खरंच बंद झाली आहे का?

होय. महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाने सुधारित मार्गदर्शक सूचनांनुसार पारदर्शकता आणण्यासाठी संगणकीय लॉटरी पद्धत बंद करून ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ (First Come, First Served) ही प्रणाली लागू केली आहे.

‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ (FCFS) प्रणाली म्हणजे काय?

या प्रणालीनुसार शेतकरी ज्या तारीख आणि वेळेला अर्ज सादर करतील, त्याच कालक्रमानुसार संगणकीय यादी तयार केली जाते आणि उपलब्ध निधीनुसार आधी अर्ज केलेल्या शेतकऱ्यांची प्राधान्याने निवड केली जाते.

माझा अर्ज प्रतीक्षा यादीत कितव्या क्रमांकावर आहे हे कसे तपासावे?

शेतकरी mahadbt.maharashtra.gov.in या पोर्टलवर लॉगिन करून ‘मी अर्ज केलेल्या बाबी’ या विभागात जाऊन ‘Application Timestamp Report’ वरून आपला क्रमांक आणि वेळ तपासू शकतात.

निवड झाल्यावर औजारे कधी खरेदी करावीत?

पोर्टलवर निवड झाल्यानंतर कृषी विभागाकडून अधिकृत ‘पूर्वसंमती पत्र’ (Pre-Sanction Order) ऑनलाइन जारी केले जाते. हे पत्र प्राप्त झाल्यानंतरच अधिकृत विक्रेत्याकडून जीएसटी बिलासह औजारांची खरेदी करावी.

अनुदानाचे पैसे थेट बँक खात्यात कसे मिळतात?

खरेदी केलेली औजारे किंवा यंत्राची कृषी अधिकाऱ्यांमार्फत प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन पडताळणी (Geo-tagging) केली जाते. त्यानंतर अनुदानाची रक्कम थेट लाभार्थी शेतकऱ्याच्या आधार संलग्न बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.