थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा विभागाने आणि महावितरणने (MSEDCL) ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६’ (शासन निर्णय क्रमांक: संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९७/ऊर्जा-५) अंतर्गत राज्यातील शेतकऱ्यांना ९०% ते ९५% शासकीय अनुदानावर ३ HP, ५ HP आणि ७.५ HP क्षमतेचे ऑफ-ग्रिड डीसी सौर कृषी पंप वाटप सुरू केले आहे. या योजनेत अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (SC/ST) शेतकऱ्यांना केवळ ५% तर सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना फक्त १०% शेतकरी स्व-हिस्सा भरावा लागतो. इच्छुक शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत संकेतस्थळावर portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ जाऊन घरबसल्या थेट ऑनलाईन अर्ज दाखल करू शकतात.
⚡ ३०-सेकंद महत्त्वाचे हायलाइट्स (Quick Highlights)
- योजनेचे अधिकृत नाव: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६ (PM-KUSUM घटक-ब सहकार्य).
- शासकीय अनुदान प्रमाण: SC/ST प्रवर्गासाठी ९५% अनुदान (५% स्व-हिस्सा); सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी ९०% अनुदान (१०% स्व-हिस्सा).
- पंप क्षमता व शेतजमीन निकष: २.५ एकरांपर्यंत ३ HP; २.५१ ते ५ एकरांपर्यंत ५ HP; ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतीसाठी ७.५ HP सौर पंप.
- वॉरंटी व देखभाल: संपूर्ण सौर पॅनल व पंपासाठी महावितरणकडून ५ वर्षांची मोफत दुरुस्ती हमी व विमा संरक्षण.
- प्रमुख लाभ: रात्रीच्या भारनियमनातून कायमची सुटका, दिवसा अविरत सिंचन आणि शून्य रुपये वीज बिल.
- अधिकृत अर्ज पोर्टल: महावितरण सौर कृषी पंप पोर्टल (portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/).
- महावितरण शेतकरी हेल्पलाइन: १८००-२१२-३४३५ / १८००-२३३-३४३५ तसेच २४ तास सुरू असणारा १९१२ टोल-फ्री क्रमांक.
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना 2026: उद्दिष्टे आणि शेतकऱ्यांना होणारे थेट फायदे
महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा विभागाने राज्यातील बळीराजाला दिवसा शाश्वत आणि हक्काची वीज मिळवून देण्यासाठी ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ राज्यभरात प्रभावीपणे राबवण्यास सुरुवात केली आहे. पारंपरिक वीज जोडणीसाठी अनेक वर्षे प्रतीक्षेत असलेल्या शेतकऱ्यांना या योजनेमुळे त्वरित सिंचनाची आधुनिक सुविधा उपलब्ध होत आहे.
रात्रीच्या वेळी शेतात पाणी भरताना शेतकऱ्यांना विषारी साप, विंचू आणि हिंस्र वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यांच्या धोक्याला सामोरे जावे लागत होते. सौर कृषी पंपामुळे आता शेतकऱ्यांना दिवसा स्वच्छ आणि अविरत सूर्यप्रकाशात सिंचन करता येत असून त्यांचे जीवन सुरक्षित व सुकर झाले आहे.
या योजनेमुळे महावितरणचे मासिक वीज बिल भरण्याच्या विवंचनेतून शेतकऱ्यांची कायमस्वरूपी सुटका झाली आहे. आगामी पाच वर्षांत राज्यभरात १० लाख नवीन सौर कृषी पंप बसवण्याचे उद्दिष्ट शासनाने निश्चित केले आहे.
पंप क्षमता, जमिनीचे क्षेत्र आणि शेतकरी स्व-हिस्सा (तपशीलवार तुलनात्मक तक्ता)
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना त्यांच्याकडे उपलब्ध असलेल्या शेतजमिनीच्या क्षेत्रावर आधारित पंपाची अश्वशक्ती (HP) मंजूर केली जाते. कोणत्या क्षमतेसाठी शेतकऱ्याला किती स्व-हिस्सा भरावा लागतो, याचा सविस्तर तपशील खालील अधिकृत तक्त्यात दिला आहे:
| सौर पंप क्षमता (HP) | शेतजमिनीचे क्षेत्र (धारण क्षमता) | सर्वसाधारण प्रवर्ग (१०% स्व-हिस्सा) | SC / ST प्रवर्ग (५% स्व-हिस्सा) | शासकीय एकूण अनुदान |
|---|---|---|---|---|
| ३ HP (अश्वशक्ती) डीसी पंप | २.५ एकरांपर्यंत शेतजमीन | सुमारे ₹१६,५०० ते ₹१८,००० | सुमारे ₹८,२५० ते ₹९,००० | ९०% ते ९५% अनुदान |
| ५ HP (अश्वशक्ती) डीसी पंप | २.५१ ते ५.०० एकरांपर्यंत जमीन | सुमारे ₹२४,५०० ते ₹२६,००० | सुमारे ₹१२,२५० ते ₹१३,००० | ९०% ते ९५% अनुदान |
| ७.५ HP (अश्वशक्ती) डीसी पंप | ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतजमीन | सुमारे ₹३४,००० ते ₹३६,००० | सुमारे ₹१७,००० ते ₹१८,००० | ९०% ते ९५% अनुदान |
उल्लेखनीय बाब म्हणजे पंप बसवल्यानंतर पुढील पाच वर्षे कोणत्याही प्रकारची तांत्रिक समस्या उद्भवल्यास पुरवठादार एजन्सी मोफत दुरुस्ती आणि सुटे भाग बदलून देण्यास बांधील आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना देखभाल खर्चाचा अतिरिक्त भार सहन करावा लागत नाही.
योजनेसाठी पात्रता निकष व कोण अर्ज करू शकतात?
महावितरण आणि ऊर्जा विभागाच्या नियमावलीनुसार खालील निकष पूर्ण करणारे शेतकरी या सौर कृषी पंप योजनेसाठी पात्र ठरतात:
- रहिवासी पात्रता: अर्जदार शेतकरी हा मूळचा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा आणि त्याच्या नावावर चालू वर्षाची शेतजमीन नोंद असणे आवश्यक आहे.
- पाण्याचा शाश्वत स्त्रोत: शेतकऱ्याच्या शेतामध्ये बारमाही पाणी उपलब्ध असणारी विहीर, बोअरवेल (कूपनलिका), शेततळे किंवा बारमाही वाहणारा ओढा/नदी यांसारखा हक्काचा पाण्याचा स्त्रोत असणे अनिवार्य आहे.
- पारंपरिक वीज नसलेले शेतकरी: ज्या शेतात अद्याप कोणतीही पारंपरिक कृषी वीज जोडणी पोहोचलेली नाही, अशा क्षेत्रांना अर्जात प्रथम प्राधान्य दिले जाते.
- प्रलंबित अर्जदार: महावितरणकडे पूर्वी पारंपरिक वीज जोडणीसाठी अर्ज करून प्रतीक्षा यादीत (Waiting List) असणारे शेतकरी आपला अर्ज सौर पंपासाठी सहज परावर्तित करू शकतात.
- एक शेतकरी एक पंप नियम: एका ७/१२ उताऱ्यावरील एकाच विहिरीवर अथवा बोअरवेलवर या योजनेतून एकाच सौर पंपाचा शासकीय लाभ घेता येतो.
ऑनलाईन अर्जासाठी आवश्यक असणारी अधिकृत कागदपत्रे
महावितरणच्या संकेतस्थळावर अर्ज भरण्यापूर्वी शेतकऱ्यांनी खालील कागदपत्रांच्या स्पष्ट स्कॅन प्रती (PDF किंवा JPG फॉरमॅटमध्ये) स्वतःजवळ तयार ठेवाव्यात:
- डिजिटल ७/१२ उतारा व ८-अ उतारा: चालू आर्थिक वर्षातील अधिकृत डिजिटल स्वाक्षरी असलेला जमिनीचा सातबारा व खाते उतारा.
- आधार कार्ड: अर्जदार शेतकऱ्याचे आधार कार्ड (ज्याला सक्रिय मोबाईल क्रमांक जोडलेला असावा).
- बँक पासबुक किंवा रद्द केलेला धनादेश: अर्जदाराचे नाव, खाते क्रमांक आणि IFSC कोड स्पष्ट दिसणारे बँक पासबुक.
- पाण्याचा स्त्रोत स्वयंघोषणापत्र: शेतात विहीर किंवा बोअरवेल असल्याचे तलाठी किंवा ग्रामसेवकाचे प्रमाणपत्र अथवा स्वयंघोषणापत्र.
- सक्षम प्राधिकाऱ्याचे जात प्रमाणपत्र: अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९५% अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठी जात प्रमाणपत्र जोडणे बंधनकारक आहे.
- पासपोर्ट साईज फोटो: अर्जदाराचा अलीकडील रंगीत पासपोर्ट आकाराचा फोटो.
महावितरण पोर्टलवर सौर पंपासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide)
शेतकरी बांधव स्वतःच्या मोबाईलवरून किंवा नजीकच्या सीएससी (आपले सरकार) केंद्रावरून अवघ्या काही मिनिटांत ऑनलाईन अर्ज दाखल करू शकतात. खालील पायऱ्यांचे काटेकोरपणे पालन करा:
- सर्वप्रथम महावितरणच्या सौर कृषी पंप अधिकृत पोर्टलला (portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/) भेट द्या.
- मुख्य पानावर डाव्या बाजूला दिसणाऱ्या ‘नवीन अर्ज नोंदणी (Land Owner / Forest Rights Land)’ या बटणावर क्लिक करा.
- आपला १२ अंकी आधार क्रमांक प्रविष्ट करा आणि मोबाईलवर आलेला ओटीपी (OTP) टाकून पडताळणी पूर्ण करा.
- त्यानंतर शेताचा पत्ता, जिल्हा, तालुका, गाव, गट नंबर आणि पाण्याचा स्त्रोत (विहीर/बोअरवेल) यांसारखी माहिती अचूक भरा.
- शेतीच्या क्षेत्रफळानुसार पात्र ठरणाऱ्या ३ HP, ५ HP किंवा ७.५ HP सौर पंपाची निवड करा.
- मागितलेली सर्व मूळ कागदपत्रे ५०० KB च्या मर्यादेत योग्य ठिकाणी स्कॅन करून अपलोड करा.
- सर्व माहिती तपासून अंतिम ‘Submit’ बटणावर क्लिक करा. त्यानंतर स्क्रीनवर A-1 अर्ज नोंदणी क्रमांक (Application ID) दिसेल, त्याची प्रिंट काढून सुरक्षित ठेवा.
अर्जाची सद्यस्थिती तपासणी टीप: अर्ज सबमिट केल्यानंतर महावितरणच्या त्याच पोर्टलवरील ‘Track Application Status’ वर क्लिक करून आपला अर्ज क्रमांक टाकावा. तिथे जागेवरचे प्रत्यक्ष सर्वेक्षण (Site Survey), मंजुरी आणि डिमांड नोट (Demand Note) ची ताजी स्थिती थेट पाहता येते.
अर्जाची छाननी, डिमांड नोट आणि सौर पंप इन्स्टॉलेशन प्रक्रिया
ऑनलाईन अर्ज भरल्यानंतर महावितरणचे स्थानिक उपविभागीय अधिकारी आणि अधिकृत सोलर एजन्सीचे प्रतिनिधी प्रत्यक्ष शेतात जाऊन पाण्याचा स्त्रोत व जागेची पाहणी करतात. या क्षेत्रीय सर्वेक्षणात सर्व निकष योग्य आढळल्यास शेतकऱ्याच्या मोबाईलवर एसएमएसद्वारे मंजुरी दिली जाते.
मंजुरीनंतर शेतकऱ्याच्या पोर्टल खात्यावर ‘डिमांड नोट’ (मागणी पत्र) उपलब्ध होते. यानंतर शेतकऱ्याला स्वतःचा ५% किंवा १०% स्व-हिस्सा नेट बँकिंग, यूपीआय अथवा बँक चलनाद्वारे ऑनलाईन जमा करावा लागतो.
स्व-हिस्सा जमा झाल्याची पावती जनरेट झाल्यानंतर अवघ्या १५ ते ३० दिवसांच्या आत निवडक नामांकित कंपनीमार्फत शेतकऱ्याच्या शेतात सोलर पॅनल, डीसी पंप, कंट्रोलर आणि इन्व्हर्टरचे प्रत्यक्ष इन्स्टॉलेशन पूर्ण करून चाचणी घेतली जाते.
अधिकृत संकेतस्थळे, शासन निर्णय (GR) आणि संपर्क हेल्पलाइन (E-E-A-T Verified Links)
शेतकऱ्यांनी कोणत्याही अनधिकृत व्यक्ती अथवा एजंटच्या भूलथापांना बळी न पडता केवळ खालील शासनमान्य अधिकृत संकेतस्थळांचा वापर करावा:
- महावितरण सौर कृषी पंप अधिकृत पोर्टल: portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/
- महाराष्ट्र शासन निर्णय (GR) पोर्टल: gr.maharashtra.gov.in (ऊर्जा विभाग शासन निर्णय: संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९७/ऊर्जा-५)
- महाराष्ट्र कृषी विभाग अधिकृत संकेतस्थळ: krishi.maharashtra.gov.in
- महावितरण मुख्य संकेतस्थळ: mahadiscom.in
- महावितरण २४x७ शेतकरी टोल-फ्री हेल्पलाइन: १८००-२१२-३४३५ किंवा १८००-२३३-३४३५
- विद्युत तक्रार निवारण मध्यवर्ती क्रमांक: १९१२
वारंवार विचारले जाणारे महत्त्वाचे प्रश्न (FAQs – People Also Ask)
प्रश्न: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना किती अनुदान मिळते?
उत्तर: या योजनेत अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९५% शासकीय अनुदान मिळते आणि त्यांना फक्त ५% रक्कम भरावी लागते. तर सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ९०% शासकीय अनुदान मिळते आणि त्यांना १०% रक्कम स्व-हिस्सा म्हणून भरावी लागते.
प्रश्न: या योजनेत कोणकोणत्या क्षमतेचे सौर कृषी पंप उपलब्ध आहेत?
उत्तर: शेतकऱ्यांच्या शेतजमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार ३ एचपी (२.५ एकरांपर्यंत), ५ एचपी (२.५१ ते ५ एकरांपर्यंत) आणि ७.५ एचपी (५ एकरांपेक्षा जास्त क्षेत्रासाठी) क्षमतेचे सौर कृषी पंप उपलब्ध करून दिले जातात.
प्रश्न: ऑनलाईन अर्ज करण्यासाठी कोणते अधिकृत संकेतस्थळ आहे?
उत्तर: शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत पोर्टल portal.mahadiscom.in/solar_MTSKPY/ या लिंकवर जाऊन थेट ऑनलाईन अर्ज नोंदवू शकतात.
प्रश्न: ज्या शेतकऱ्यांकडे आधीपासून पारंपरिक कृषी वीज जोडणी आहे, ते पात्र आहेत का?
उत्तर: नाही, ज्या शेतात आधीपासून कार्यरत पारंपरिक कृषी वीज जोडणी आहे, त्यांना प्राधान्य दिले जात नाही. मात्र ज्यांनी नवीन वीज जोडणीसाठी महावितरणकडे अर्ज केला आहे आणि तो प्रलंबित आहे, असे शेतकरी या सौर योजनेसाठी पूर्णतः पात्र आहेत.
प्रश्न: सौर पंप किंवा पॅनल नादुरुस्त झाल्यास दुरुस्ती कोण करते?
उत्तर: महावितरणच्या नियमानुसार इन्स्टॉल केलेल्या संपूर्ण सौर सिस्टीमवर ५ वर्षांची विनामूल्य वॉरंटी, देखभाल आणि विमा संरक्षण दिलेले असते. बिघाड झाल्यास अधिकृत एजन्सी मोफत दुरुस्ती करून देते.
निष्कर्ष आणि बळीराजासाठी महत्त्वाचा सल्ला
महाराष्ट्र शासनाची ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ ही बळीराजाला ऊर्जा स्वयंपूर्ण बनवणारी आणि शेतीचा उत्पादन खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करणारी क्रांतिकारी योजना ठरत आहे. दिवसा शाश्वत सिंचन मिळाल्यामुळे पिकांची उत्पादकता वाढून शेती नफ्यात येण्यास मदत होईल.
शेतकरी बांधवांनी कोणत्याही मध्यस्थ अथवा दलालाला एक रुपयाही न देता स्वतःच्या मोबाईलवरून अथवा शासकीय सीएससी केंद्रावरून अधिकृत पोर्टलवर तात्काळ अर्ज दाखल करावा. अशाच अधिकृत शासकीय योजना, जीआर आणि ताज्या कृषी घडामोडींच्या विश्वासार्ह माहितीसाठी abpmazha.com ला नियमित भेट द्या.
[…] 👉 मागेल त्याला सौर… […]