थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासनाच्या ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६’ (शासन निर्णय क्रमांक: संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९७/ऊर्जा-५) अंतर्गत राज्यातील शेतकऱ्यांना दिवसा हक्काची व विनामूल्य वीज देण्यासाठी ९०% ते ९५% अनुदानावर सौर कृषी पंप दिले जात आहेत. सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना पंपाच्या खर्चाच्या केवळ १०% तर अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीतील (SC/ST) शेतकऱ्यांना फक्त ५% लाभार्थी हिस्सा भरावा लागतो. शाश्वत पाण्याचा स्त्रोत असलेले शेतकरी महावितरणच्या mahadiscom.in/solar या अधिकृत पोर्टलवरून आधार कार्ड व ७/१२ उताऱ्याच्या आधारे विनामूल्य ऑनलाईन अर्ज करू शकतात.
⚡ 30-Second Highlights: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना २०२६
- ९०% ते ९५% थेट शासकीय अनुदान: खुल्या व इतर मागास प्रवर्गासाठी ९०% सबसिडी, तर SC/ST प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना तब्बल ९५% शासकीय अनुदान मिळते.
- जमिनीच्या क्षेत्रानुसार पंपाची क्षमता: २.५ एकरापर्यंत ३ एचपी (3 HP), २.५१ ते ५ एकरापर्यंत ५ एचपी (5 HP) आणि ५ एकरांपेक्षा अधिक शेतीसाठी ७.५ एचपी (7.5 HP) क्षमतेचा पंप मिळतो.
- रात्रीच्या लोडशेडिंगपासून कायमची सुटका: रात्रीच्या वेळी साप-विंचू आणि अंधाराचा धोका पत्करून शेतात जाण्याची गरज उरणार नाही; दिवसा हक्काचे सिंचन शक्य होते.
- ५ वर्षांची संपूर्ण मोफत हमी व विमा: सौर पॅनेल आणि पंपाची ५ वर्षांपर्यंत दुरुस्ती हमी (Warranty) व नैसर्गिक आपत्ती विमा संरक्षण महावितरण कंपनीमार्फत पुरवले जाते.
- अधिकृत अर्ज पोर्टल: महावितरणचे अधिकृत सौर पोर्टल (mahadiscom.in/solar) व २४ तास कार्यरत ग्राहक सेवा टोल-फ्री क्रमांक १९१२.
महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांसमोर शेती सिंचनासाठी रात्रीची वीज ही एक मोठी समस्या बनली होती. भारनियमन आणि वारंवार खंडित होणाऱ्या वीजपुरवठ्यामुळे पिकांना पाणी देणे अत्यंत आव्हानात्मक ठरत होते.
या समस्येवर मात करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने महावितरणच्या (MSEDCL) सहकार्याने ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेमुळे राज्यातील बळीराजाला दिवसा शाश्वत आणि मोफत सौरऊर्जेवर शेती फुलवणे शक्य झाले आहे.
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना: अधिकृत शासन निर्णय (GR) व अंमलबजावणी
महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा विभागाने २५ जुलै २०२४ रोजी या योजनेचा मुख्य शासन निर्णय (शासन निर्णय क्रमांक: संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९७/ऊर्जा-५) निर्गमित केला होता. यानंतर सन २०२५-२६ आणि २०२६ या आर्थिक वर्षात राज्य शासनाने महावितरणला कोट्यवधी रुपयांच्या निधी वाटपाचे सुधारित आदेश जारी केले आहेत.
केंद्र शासनाच्या पीएम-कुसुम (PM-KUSUM घटक-ब) आणि महाराष्ट्र शासनाच्या ऊर्जा निधीच्या माध्यमातून हा प्रकल्प १०० टक्के पारदर्शक पद्धतीने राबविला जात आहे. या योजनेची अंमलबजावणी पूर्णपणे डिजिटल करण्यात आली असून अर्जाची संपूर्ण प्रक्रिया महावितरणच्या ऑनलाईन पोर्टलद्वारे नियंत्रित केली जाते.
- प्रकल्प राबविणारे खाते: ऊर्जा विभाग आणि कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन.
- अंमलबजावणी संस्था: महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी मर्यादित (महावितरण / MSEDCL).
- मूळ शासन निर्णय: संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९७/ऊर्जा-५ (मंत्रालय, मुंबई).
- अधिकृत सरकारी दुवे: महावितरण पोर्टल www.mahadiscom.in/solar आणि कृषी विभाग krishi.maharashtra.gov.in.
जमिनीनुसार पंपाची क्षमता आणि शेतकरी हिस्सा (Comparative Subsidy Table)
शेतकऱ्यांच्या नावावरील जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार ३ एचपी, ५ एचपी आणि ७.५ एचपी सौर कृषी पंप मंजूर केले जातात. कोणत्या क्षमतेसाठी शेतकऱ्याला स्वतःचा किती हिस्सा भरावा लागतो, याचा सविस्तर तक्ता खालीलप्रमाणे आहे:
| पंपाची क्षमता (HP) | जमीन धारणा क्षेत्र | शासकीय अनुदान | सर्वसाधारण प्रवर्ग (१०% हिस्सा) | SC / ST प्रवर्ग (५% हिस्सा) |
|---|---|---|---|---|
| ३ एचपी (3 HP DC/AC) | २.५ एकरापर्यंत (१ हेक्टर) | ९०% ते ९५% | अंदाजे ₹१६,५०० ते ₹१९,००० | अंदाजे ₹८,००० ते ₹९,५०० |
| ५ एचपी (5 HP DC/AC) | २.५१ ते ५ एकरापर्यंत (२ हेक्टर) | ९०% ते ९५% | अंदाजे ₹२४,००० ते ₹२८,००० | अंदाजे ₹१२,००० ते ₹१४,००० |
| ७.५ एचपी (7.5 HP DC/AC) | ५ एकरांपेक्षा जास्त (२ हेक्टरहून अधिक) | ९०% ते ९५% | अंदाजे ₹३५,००० ते ₹४०,००० | अंदाजे ₹१७,५०० ते ₹२०,००० |
टीप: शेतकरी बांधव त्यांच्या पात्रतेनुसार कमी क्षमतेचा सौर पंप निवडू शकतात (उदा. ५ एकर जमीन असलेला शेतकरी इच्छेनुसार ३ किंवा ५ एचपीचा पंपही निवडू शकतो).
कोणते शेतकरी ठरतील पात्र? (पात्रतेचे निकष)
योजनेचा गैरवापर टाळण्यासाठी आणि गरजू शेतकऱ्यांपर्यंत लाभ पोहोचवण्यासाठी शासनाने खालील निकष ठरवून दिले आहेत:
- महाराष्ट्राचे रहिवासी: अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्र राज्याचा मूळ रहिवासी असावा आणि शेतजमीन राज्यात असावी.
- शाश्वत पाण्याचा स्त्रोत: शेतकऱ्याच्या ७/१२ उताऱ्यावर विहीर, कूपनलिका (बोअरवेल), शेततळे किंवा बारमाही नदी/नाल्याच्या पाण्याची अधिकृत नोंद असणे आवश्यक आहे.
- पारंपरिक वीज जोडणी नसलेले शेतकरी: ज्या शेतामध्ये अद्याप पारंपरिक वीज वितरण कंपनीची (Grid) कृषी वीज जोडणी पोहोचलेली नाही, त्यांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते.
- प्रलंबित अर्जदार: ज्या शेतकऱ्यांनी महावितरणकडे नियमित कृषी पंपाच्या वीज जोडणीसाठी पैसे भरून कोटेशन प्रलंबित ठेवले आहे, ते शेतकरी आपला जुना अर्ज सौर पंपासाठी वर्ग करू शकतात.
- पूर्वी लाभ न घेतलेले: अर्जदाराने केंद्र अथवा राज्य शासनाच्या पूर्वीच्या कोणत्याही सौर कृषी पंप योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेसाठी असा करा ऑनलाईन अर्ज (Step-by-Step Guide)
शेतकऱ्यांना कोणत्याही सरकारी कार्यालयात चकरा माराव्या लागू नयेत म्हणून महावितरणने ही संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाईन ठेवली आहे. अर्ज करण्यासाठी खालील ६ पायऱ्यांचे तंतोतंत पालन करावे:
- पायरी १ (अधिकृत संकेतस्थळावर जा): मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरून महावितरणच्या सौर ऊर्जा पोर्टलला (www.mahadiscom.in/solar) भेट द्या. होमपेजवर ‘मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना’ (Apply Online) या पर्यायावर क्लिक करा.
- पायरी २ (नोंदणी प्रकार निवडा): जर तुम्ही महावितरणचे प्रलंबित ग्राहक असाल तर ‘Paid Pending Consumer’ निवडा, अन्यथा ‘New Farmer Registration’ या पर्यायाची निवड करा.
- पायरी ३ (वैयक्तिक व जमिनीचा तपशील भरा): आपला जिल्हा, तालुका, गाव निवडा आणि ७/१२ उताऱ्यावरील अचूक गट क्रमांक व क्षेत्रफळ भरा. त्यानंतर जमिनीच्या क्षेत्रफळानुसार हव्या असलेल्या पंपाची क्षमता (3, 5 किंवा 7.5 HP) निवडा.
- पायरी ४ (कागदपत्रे अपलोड करा): आपला पासपोर्ट आकाराचा फोटो, आधार कार्ड, ७/१२ व ८-अ उतारा, बँक पासबुकची पहिली प्रत आणि SC/ST प्रवर्गासाठी जात प्रमाणपत्र स्कॅन करून विहित आकारात अपलोड करा.
- पायरी ५ (अंतिम अर्ज सादर करा): भरलेली सर्व माहिती बारकाईने तपासून ‘Submit’ बटणावर क्लिक करा. अर्ज यशस्वीरीत्या सादर झाल्यानंतर स्क्रीनवर एक ‘Application ID’ (अर्ज क्रमांक) दिसेल, तो लिहून ठेवा अथवा त्याची पीडीएफ प्रत जतन करा.
- पायरी ६ (लाभार्थी हिस्सा भरणे व पंप बसवणे): महावितरणच्या अधिकाऱ्यांकडून कागदपत्रांची जागेवर पडताळणी झाल्यानंतर आपल्या मोबाईलवर एसएमएसद्वारे डिमांड नोट (Demand Note) येईल. त्यानंतर पोर्टलवर जाऊन उर्वरित ५% किंवा १०% शेतकरी हिस्सा जमा करा. रक्कम जमा झाल्यानंतर संबंधित एजन्सीमार्फत शेतात सौर पंप विनामूल्य बसवून दिला जाईल.
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी
ऑनलाईन अर्ज भरण्यास बसण्यापूर्वी खालील मूळ कागदपत्रांच्या स्पष्ट प्रती किंवा स्कॅन फाईल्स तयार ठेवाव्यात:
- अर्जदार शेतकऱ्याचे आधार कार्ड (मोबाईल क्रमांक लिंक असणे अनिवार्य).
- अद्ययावत ७/१२ उतारा आणि ८-अ नोंद पत्रक (विहीर किंवा जलस्त्रोताची नोंद असणे आवश्यक).
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची छायांकित प्रत (बँक खाते आधारशी जोडलेले व NPCI सक्षम असावे).
- अर्जदाराचा पासपोर्ट आकाराचा अलीकडील रंगीत फोटो.
- सक्षम अधिकाऱ्याचे जात प्रमाणपत्र (फक्त अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीतील शेतकऱ्यांना ५% सवलतीसाठी).
- विहीर किंवा शेततळे सामाईक असल्यास इतर सह-हिस्सेदारांचे ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC).
अधिकृत मदत कक्ष व संपर्क क्रमांक (MSEDCL Helpline)
अर्ज करताना काही अडचण आल्यास अथवा अर्जाची सद्यस्थिती जाणून घेण्यासाठी खालील संपर्क क्रमांकांवर संपर्क साधावा:
- महावितरण २४ तास ग्राहक सेवा टोल-फ्री क्रमांक: १९१२ किंवा १९१२०.
- पर्यायी टोल-फ्री संपर्क: १८००-२१२-३४३५ / १८००-२३३-३४३५.
- स्थानिक संपर्क: आपल्या परिसरातील महावितरणचे शाखा अभियंता (Junior Engineer) किंवा उपविभागीय अधिकारी कार्यालय.
- अधिकृत संकेतस्थळ: www.mahadiscom.in/solar.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: सौर कृषी पंपासाठी शेतकऱ्याला स्वतःचा किती खर्च करावा लागतो?
उत्तर: या योजनेत सर्वसाधारण व ओबीसी प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना एकूण खर्चाच्या केवळ १०% रक्कम भरावी लागते, तर अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमातीतील (ST) शेतकऱ्यांना फक्त ५% लाभार्थी हिस्सा भरावा लागतो. उर्वरित ९०% ते ९५% खर्च केंद्र व राज्य शासन अनुदान म्हणून देते.
प्रश्न २: माझ्याकडे २ एकर जमीन आहे, मला किती एचपीचा सौर पंप मिळू शकेल?
उत्तर: शासनाच्या नियमांनुसार २.५ एकरापर्यंत जमीन धारणा क्षेत्र असलेल्या शेतकऱ्यांना ३ एचपी (3 HP) क्षमतेचा सौर कृषी पंप मंजूर केला जातो. २.५१ ते ५ एकरासाठी ५ एचपी आणि ५ एकरांपेक्षा जास्त शेतीसाठी ७.५ एचपी सौर पंप मिळतो.
प्रश्न ३: सामाईक विहीर किंवा सामाईक शेतजमीन असल्यास अर्ज करता येतो का?
उत्तर: होय, सामाईक विहीर असल्यासही अर्ज करता येतो. मात्र, यासाठी ७/१२ वरील इतर सर्व सह-हिस्सेदारांचे विहिरीतील पाणी वापरण्याबाबतचे ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) १०० रुपयांच्या मुद्रांक शुल्कावर किंवा विहित नमुन्यात अपलोड करावे लागते.
प्रश्न ४: सौर कृषी पंपाची देखभाल आणि दुरुस्ती मोफत असते का?
उत्तर: होय. सौर कृषी पंप शेतात बसवल्याच्या दिनांकापासून पुढील ५ वर्षांपर्यंत संबंधित कंत्राटदार कंपनीमार्फत मोफत दुरुस्ती आणि देखभालीची हमी (Warranty) दिली जाते. तसेच या काळात नैसर्गिक आपत्ती विमा संरक्षणही उपलब्ध असते.
प्रश्न ५: मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजनेसाठी अधिकृत ऑनलाईन अर्ज कोठे करावा?
उत्तर: शेतकरी महावितरणच्या अधिकृत सौर पोर्टल www.mahadiscom.in/solar वर जाऊन किंवा जवळच्या महा-ई-सेवा / सीएससी (CSC) केंद्रावर जाऊन अधिकृतरीत्या ऑनलाईन अर्ज सादर करू शकतात.
अधिकृत व विश्वासार्ह शेतकरी बातमीपत्र – ABP Majha News Bureau
महाराष्ट्र शासनाच्या सौर ऊर्जा योजना, कृषी अनुदान आणि सिंचन योजनांच्या अधिकृत तपशिलासाठी केवळ महावितरणचे संकेतस्थळ www.mahadiscom.in/solar आणि कृषी विभागाचे पोर्टल krishi.maharashtra.gov.in चाच वापर करावा.
सौर पंप लवकर मंजूर करून देण्याच्या खोट्या आश्वासनांना किंवा दलालांना बळी पडून पैशांची फसवणूक टाळावी; शासनाचा लाभार्थी हिस्सा थेट अधिकृत पोर्टलवरच भरावा. राज्यातील शेतकरी हिताच्या खात्रीशीर आणि ताज्या विश्लेषणासाठी abpmazha.com शी नियमित जोडलेले राहा.
