मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना 2026: दरमहा ₹10,000 विद्यावेतन; ऑनलाईन अर्ज | ABP Majha
महाराष्ट्र शासनाच्या कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभागामार्फत राज्यातील सुशिक्षित बेरोजगार तरुणांसाठी ‘मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना २०२६’ (लाडका भाऊ योजना) संपूर्ण राज्यात राबवली जात आहे. अधिकृत शासन निर्णय (GR क्र. संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९०/व्यशि-३) नुसार, १२वी उत्तीर्ण उमेदवारांना दरमहा ₹६,०००, आयटीआय व पदविकाधारकांना दरमहा ₹८,००० तर पदवीधर व पदव्युत्तर उमेदवारांना दरमहा ₹१०,००० थेट बँक खात्यात (DBT) विद्यावेतन दिले जाते. १८ ते ३५ वर्षे वयोगटातील इच्छुक तरुण अधिकृत पोर्टल cmykpy.mahaswayam.gov.in वर मोफत ऑनलाईन नोंदणी करून विविध नामांकित आस्थापनांमध्ये ११ महिन्यांचे प्रत्यक्ष कार्यप्रशिक्षण मिळवू शकतात.
- मासिक विद्यावेतन रचना: १२वी पास: ₹६,०००/महिना | आयटीआय/डिप्लोमा: ₹८,०००/महिना | पदवीधर/पदव्युत्तर: ₹१०,०००/महिना.
- प्रशिक्षणाचा कालावधी: शासकीय, निमशासकीय व खाजगी आस्थापनांमध्ये ६ महिने ते कमाल ११ महिन्यांचे प्रत्यक्ष ऑन-द-जॉब कार्यप्रशिक्षण.
- पात्र वयोगट व अधिवास: किमान १८ ते कमाल ३५ वर्षे वयाचे महाराष्ट्र राज्यातील कायमस्वरूपी रहिवासी सुशिक्षित बेरोजगार उमेदवार.
- वार्षिक निधी व उद्दिष्ट: राज्य मंत्रिमंडळातर्फे ₹५,५०० कोटींच्या भव्य निधीस मंजुरी; दरवर्षी तब्बल १० लाख तरुणांना प्रशिक्षित करण्याचे उद्दिष्ट.
- थेट बँक जमा (DBT): दरमहा उपस्थितीच्या आधारे विद्यावेतनाची १००% रक्कम शासनाकडून थेट आधार संलग्न बँक खात्यात वर्ग.
- अधिकृत शासन निर्णय (GR): कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभाग, शासन निर्णय सांकेतांक क्रमांक संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९०/व्यशि-३ (दिनांक ०९ जुलै २०२४ व सुधारित मार्गदर्शक सूचना २०२६).
- अधिकृत नोंदणी पोर्टल: महास्वयंम अधिकृत पोर्टल cmykpy.mahaswayam.gov.in आणि rojgar.mahaswayam.gov.in.
महाराष्ट्रातील सुशिक्षित पदवीधर, डिप्लोमाधारक आणि १२वी उत्तीर्ण तरुणांसाठी सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे पदवी हातात असूनही प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव नसणे. अनेक नामांकित कंपन्या आणि उद्योग नवख्या तरुणांना थेट नोकरी देण्यास कचरतात, ज्यामुळे राज्यात बेरोजगारीचे प्रमाण वाढत चालले होते.
या गंभीर समस्येवर मात करण्यासाठी आणि तरुणांच्या हाताला थेट काम व सन्मान देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ‘मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना २०२६’ (Mukhyamantri Yuva Karya Prashikshan Yojana) ची ऐतिहासिक घोषणा केली. सर्वसामान्य जनतेमध्ये ही योजना ‘लाडका भाऊ योजना’ म्हणून अत्यंत लोकप्रिय झाली आहे.
या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमांतर्गत सुशिक्षित तरुणांना त्यांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार विविध शासकीय विभाग, महामंडळे, निमशासकीय संस्था आणि नामांकित खाजगी उद्योगांमध्ये थेट इंटर्नशिप दिली जाते. विशेष म्हणजे या कालावधीत तरुणांना जीवन जगण्यासाठी व स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यासाठी दरमहा ₹१०,००० पर्यंतचे भरीव विद्यावेतन थेट शासनाकडून दिले जात आहे.
१. मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना २०२६: पार्श्वभूमी व मुख्य उद्दिष्ट
महाविद्यालयांमधून केवळ पुस्तकी ज्ञान मिळते, मात्र प्रत्यक्ष कारखान्यात, कॉर्पोरेट कार्यालयात किंवा शासकीय सेवेत काम करण्याचा व्यावहारिक अनुभव नसतो. कामाचा अनुभव नसल्याने उद्योगांना कुशल मनुष्यबळ मिळत नाही आणि तरुणांना रोजगार मिळत नाही, अशी दुहेरी कोंडी निर्माण झाली होती.
हा कौशल्य व अनुभवाचा दरी मिटवणे हे या योजनेचे प्रमुख ध्येय आहे. या योजनेद्वारे पात्र उमेदवारांना ६ ते ११ महिन्यांसाठी प्रत्यक्ष कार्यप्रशिक्षण (On-the-Job Training) दिले जाते, ज्यामुळे ते उद्योगजगताच्या गरजांनुसार पूर्णपणे कुशल व परिपक्व बनतात.
प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित आस्थापनेमध्ये कायमस्वरूपी नोकरी मिळण्याचा मार्ग सुकर होतो अथवा अनुभवाच्या प्रमाणपत्राच्या बळावर इतरत्र उच्च वेतनाची नोकरी मिळवणे शक्य होते.
२. अधिकृत शासन निर्णय (GR) व ₹५,५०० कोटींच्या भव्य निधीची तरतूद
महाराष्ट्र शासनाच्या कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभागाने या योजनेची अधिकृत अधिसूचना ९ जुलै २०२४ रोजी शासन निर्णयाद्वारे जारी केली. या ऐतिहासिक शासन निर्णयाचा अधिकृत सांकेतांक क्रमांक संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९०/व्यशि-३ असा आहे.
हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टलवर (maharashtra.gov.in) सर्व नागरिकांसाठी विनामूल्य उपलब्ध आहे. योजनेच्या यशस्वी व अखंडित अंमलबजावणीसाठी राज्य मंत्रिमंडळाने वार्षिक तब्बल ₹५,५०० कोटी रुपयांच्या भरघोस अर्थसंकल्पीय निधीची तरतूद केली आहे.
या निधीतून दरवर्षी राज्यातील सुमारे १० लाख सुशिक्षित बेरोजगार तरुण-तरुणींना थेट कार्यप्रशिक्षण व मासिक विद्यावेतन दिले जात आहे.
३. शैक्षणिक पात्रता आणि मासिक विद्यावेतन: सविस्तर तुलनात्मक तक्ता
शासनाने उमेदवारांच्या शैक्षणिक स्तरानुसार मासिक विद्यावेतनाची वर्गवारी अत्यंत पारदर्शक पद्धतीने निश्चित केली आहे. खालील अधिकृत तक्त्यामध्ये शैक्षणिक पात्रता, मिळणारे मासिक विद्यावेतन आणि कार्यकाळाचा सविस्तर तपशील देण्यात आला आहे:
| उमेदवाराची शैक्षणिक पात्रता | दरमहा मिळणारे विद्यावेतन | प्रशिक्षण कालावधी | विद्यावेतन वितरण पद्धत |
|---|---|---|---|
| १२ वी उत्तीर्ण (HSC Pass) | ₹ ६,०००/- दरमहा | ६ ते ११ महिने | थेट बँक खात्यात (Aadhaar DBT) |
| आयटीआय किंवा पदविका (ITI / Diploma) | ₹ ८,०००/- दरमहा | ६ ते ११ महिने | थेट बँक खात्यात (Aadhaar DBT) |
| पदवीधर (Graduate – B.A., B.Com, B.Sc., B.E., B.Tech इ.) | ₹ १०,०००/- दरमहा | ६ ते ११ महिने | थेट बँक खात्यात (Aadhaar DBT) |
| पदव्युत्तर पदवी (Post Graduate – M.A., M.Com, M.Sc., MBA इ.) | ₹ १०,०००/- दरमहा | ६ ते ११ महिने | थेट बँक खात्यात (Aadhaar DBT) |
महत्त्वाची नोंद: विद्यावेतनाची ही रक्कम पूर्णपणे महाराष्ट्र शासनातर्फे थेट उमेदवाराच्या बँक खात्यात जमा केली जाते. संबंधित कंपनी अथवा आस्थापनेवर कोणताही आर्थिक भार पडत नाही.
४. सविस्तर पात्रता निकष: कोण करू शकते अर्ज?
मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी शासनाने खालील अधिकृत पात्रता निकष लागू केले आहेत:
- अधिवास: उमेदवार हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- वयोमर्यादा: अर्जदाराचे वय अर्ज करण्याच्या दिनांकास किमान १८ वर्षे पूर्ण आणि कमाल ३५ वर्षांपेक्षा जास्त नसावे.
- शैक्षणिक पात्रता: उमेदवार मान्यताप्राप्त बोर्ड किंवा विद्यापीठातून किमान १२ वी पास, आयटीआय, शासनमान्य पदविका, पदवीधर किंवा पदव्युत्तर उत्तीर्ण असावा.
- रोजगार स्थिती: उमेदवार हा सुशिक्षित बेरोजगार असावा; कोणत्याही शासकीय, निमशासकीय अथवा संघटित खाजगी क्षेत्रात नियमित नोकरीवर कार्यरत नसावा.
- महास्वयंम नोंदणी: उमेदवाराची महाराष्ट्र शासनाच्या रोजगार महास्वयंम (Mahaswayam) पोर्टलवर रोजगार शोधणारा (Job Seeker) म्हणून सक्रिय नोंदणी असणे आवश्यक आहे.
- बँक खाते अट: उमेदवाराचे स्वतःच्या नावावर बँक खाते असून ते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Seeding / NPCI Active) असणे आवश्यक आहे.
५. ऑनलाईन अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी
पोर्टलवर ऑनलाईन फॉर्म भरताना कागदपत्रांची योग्य पडताळणी होणे गरजेचे आहे. उमेदवारांनी खालील कागदपत्रांच्या स्पष्ट स्कॅन कॉपी तयार ठेवाव्यात:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card): ओळख व वय पडताळणीसाठी.
- महाराष्ट्र रहिवासी दाखला (Domicile Certificate): किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) ज्यावर जन्मस्थान महाराष्ट्र नोंदवलेले आहे.
- शैक्षणिक गुणपत्रिका व प्रमाणपत्रे: १० वी, १२ वी, आयटीआय, पदविका किंवा पदवीच्या सर्व सत्रांच्या अंतिम गुणपत्रिका व पदवी प्रमाणपत्र.
- बँक पासबुक / रद्द केलेला धनादेश: बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड आणि नाव स्पष्ट दिसणारी प्रत.
- पासपोर्ट आकाराचा रंगीत फोटो व स्वाक्षरी: पोर्टलवर अपलोड करण्यासाठी डिजिटल स्वरूपात.
- मोबाईल क्रमांक व ई-मेल आयडी: आधारशी लिंक असलेला आणि सक्रिय ओटीपी प्राप्त होणारा मोबाईल नंबर.
६. ऑनलाईन नोंदणी व अर्ज प्रक्रिया: स्टेप-बाय-स्टेप संपूर्ण गाईड
मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजनेसाठी संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाईन असून ती १००% मोफत आहे. कोणत्याही सायबर कॅफे किंवा मध्यस्थाला अतिरिक्त शुल्क देण्याची गरज नाही. अर्ज करण्यासाठी खालील पायऱ्यांचे तंतोतंत पालन करा:
पायरी १: अधिकृत पोर्टलला भेट द्या: सर्वप्रथम आपल्या मोबाईल अथवा कॉम्प्युटरवर अधिकृत पोर्टल cmykpy.mahaswayam.gov.in उघडा.
पायरी २: उमेदवार नोंदणी करा: होमपेजवर ‘Jobseeker / Candidate Registration’ पर्यायावर क्लिक करा आणि आपला आधार क्रमांक, नाव व मोबाईल नंबर टाकून ओटीपी (OTP) द्वारे लॉगिन खाते तयार करा.
पायरी ३: वैयक्तिक व शैक्षणिक तपशील भरा: आपल्या खात्यामध्ये लॉगिन करून पत्ता, जात प्रवर्ग आणि १०वी पासून पदवीपर्यंतचा संपूर्ण शैक्षणिक तपशील आणि टक्केवारी अचूक प्रविष्ट करा.
पायरी ४: कागदपत्रे अपलोड करा: शैक्षणिक गुणपत्रिका, अधिवास दाखला आणि आधार कार्डचे स्पष्ट दस्तऐवज निर्देशित आकारात अपलोड करा.
पायरी ५: आस्थापना / पसंतीक्रम निवडा: आपल्या जिल्ह्यानुसार आणि कौशल्यानुसार उपलब्ध असलेल्या शासकीय कार्यालये किंवा खाजगी कंपन्यांची यादी पाहून आपल्या पसंतीनुसार अर्ज सबमिट करा.
पायरी ६: अर्जाची पावती जतन करा: अर्ज यशस्वीरीत्या सादर झाल्यानंतर मिळणारा Application Acknowledgement Number आणि नोंदणी फॉर्मची प्रिंट काढून जतन करून ठेवा.
७. उद्योगांना व कंपन्यांना काय लाभ मिळतो? (Employer Guidelines)
केवळ उमेदवारांनाच नव्हे, तर राज्यातील लहान-मोठ्या उद्योगांना आणि आस्थापनांना सुद्धा या योजनेचा प्रचंड मोठा लाभ मिळतो. कंपन्यांना स्वतःच्या खर्चाशिवाय पूर्णपणे प्रशिक्षित मनुष्यबळ उपलब्ध होते.
उद्योगांसाठी शासनाने निश्चित केलेले नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
- आस्थापनेची पात्रता: कंपनी अथवा आस्थापना ही महाराष्ट्र राज्यात कार्यरत असावी आणि किमान ३ वर्षे जुनी नोंदणीकृत असावी (उद्योग आधार, कंपनी नोंदणी किंवा शॉप ॲक्ट परवाना).
- EPF / ESIC नोंदणी: आस्थापनेकडे कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) किंवा ESIC नोंदणी असणे आवश्यक आहे.
- प्रशिक्षणार्थी कोटा: आस्थापना आपल्या एकूण कार्यरत कर्मचारी संख्येच्या कमाल २०% पर्यंत प्रशिक्षणार्थी उमेदवारांना या योजनेअंतर्गत सामावून घेऊ शकते.
- शून्य आर्थिक बोजा: प्रशिक्षणार्थींचे मासिक विद्यावेतन थेट महाराष्ट्र शासन अदा करत असल्याने आस्थापनेवर विद्यावेताचा कोणताही आर्थिक बोजा पडत नाही.
८. विद्यावेतन वितरण पद्धत व आधार सीडिंगची खात्री (DBT Payment Process)
उमेदवारांनी कार्यप्रशिक्षणात रुजू झाल्यानंतर प्रत्येक महिन्याच्या शेवटी संबंधित आस्थापनेमार्फत त्यांची उपस्थिती (Biometric / Online Attendance) महास्वयंम पोर्टलवर प्रमाणित केली जाते.
उपस्थिती प्रमाणित झाल्यानंतर शासनाच्या कौशल्य विकास विभागामार्फत सार्वजनिक वित्तीय व्यवस्थापन प्रणाली (PFMS) द्वारे थेट उमेदवाराच्या बँक खात्यात विद्यावेतन जमा केले जाते.
जर आपले बँक खाते आधारशी जोडलेले (NPCI Mapped) नसेल, तर पैसे जमा होण्यात अडचण येऊ शकते. यासाठी त्वरित आपल्या बँकेत जाऊन आधार मॅपिंग आणि डीबीटी सुविधा सक्रिय असल्याची खात्री करून घ्यावी.
९. अर्ज करताना अडचणी आल्यास काय करावे? (Troubleshooting & Solutions)
उमेदवारांना पोर्टलवर नोंदणी करताना किंवा निवड प्रक्रियेत काही सामान्य अडचणींचा सामना करावा लागतो. त्यावरील उपाय खालीलप्रमाणे आहेत:
- ओटीपी (OTP) न येणे: आधार कार्डशी संलग्न असलेला मोबाईल नंबर बंद असल्यास किंवा नेटवर्क समस्या असल्यास ओटीपी येत नाही; यासाठी आधार केंद्रात जाऊन मोबाईल क्रमांक अद्ययावत करा.
- महास्वयंम प्रोफाइल अपडेट: जर शैक्षणिक पात्रता चुकीची दिसत असेल, तर जुनी माहिती एडिट करून नवी पदवी किंवा डिप्लोमाची मार्कशीट नव्याने अपलोड करावी.
- आस्थापनेकडून मुलाखतीचा कॉल न येणे: पोर्टलवर एकाच कंपनीवर अवलंबून न राहता आपल्या जिल्ह्यातील इतर उपलब्ध ३ ते ५ आस्थापनांसाठी पसंतीक्रम नोंदवावा.
- विद्यावेतन जमा न होणे: संबंधित आस्थापनेने चालू महिन्याची उपस्थिती पोर्टलवर वेळेत अपलोड केली आहे की नाही, याची आस्थापना प्रमुखांशी बोलून खात्री करावी.
१०. अधिकृत हेल्पलाइन क्रमांक व जिल्हा कौशल्य विकास कार्यालये
योजनेच्या मार्गदर्शनासाठी, शंका निरसनासाठी अथवा तांत्रिक मदतीसाठी उमेदवार खालील अधिकृत संपर्क माध्यमांचा वापर करू शकतात:
- महाराष्ट्र शासन टोल-फ्री हेल्पलाइन: १८००-१२०-८०४० (1800 120 8040)
- महास्वयंम तांत्रिक मदत कक्ष दूरध्वनी: ०२२-२२६२६०३० / २२६२६०३१
- अधिकृत ई-मेल संपर्क:
support.mahaswayam@gov.inकिंवाcmykpy.helpdesk@maharashtra.gov.in - अधिकृत संकेतस्थळ: cmykpy.mahaswayam.gov.in
- जिल्हास्तरीय संपर्क: प्रत्येक जिल्हाधिकारी कार्यालयातील ‘जिल्हा कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता मार्गदर्शन केंद्र’ येथे प्रत्यक्ष भेट देऊन मार्गदर्शन मिळवता येईल.
११. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ – People Also Ask)
Question: मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना २०२६ (लाडका भाऊ योजना) अंतर्गत दरमहा किती विद्यावेतन मिळते?
Answer: या योजनेअंतर्गत १२वी उत्तीर्ण उमेदवारांना दरमहा ₹६,०००, आयटीआय किंवा डिप्लोमाधारकांना दरमहा ₹८,००० तर पदवीधर व पदव्युत्तर उमेदवारांना दरमहा ₹१०,००० थेट बँक खात्यात विद्यावेतन दिले जाते.
Question: या योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी वयोमर्यादा काय आहे?
Answer: उमेदवाराचे वय अर्ज करण्याच्या तारखेला किमान १८ वर्षे पूर्ण आणि कमाल ३५ वर्षांपेक्षा जास्त नसावे. तसेच उमेदवार महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
Question: मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजनेचा अधिकृत शासन निर्णय (GR) कोणता आहे?
Answer: कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभागाचा शासन निर्णय क्र. संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९०/व्यशि-३, दिनांक ०९ जुलै २०२४ हा या योजनेचा अधिकृत GR असून तो maharashtra.gov.in वर उपलब्ध आहे.
Question: या योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज कसा व कोणत्या वेबसाईटवर करावा?
Answer: इच्छुक उमेदवार अधिकृत पोर्टल cmykpy.mahaswayam.gov.in किंवा rojgar.mahaswayam.gov.in वर जाऊन मोफत नोंदणी करू शकतात आणि आपल्या आवडीच्या आस्थापनेची निवड करू शकतात.
Question: कार्यप्रशिक्षणाचा एकूण कालावधी किती महिने असतो आणि नंतर नोकरी कायम होते का?
Answer: कार्यप्रशिक्षणाचा कालावधी किमान ६ महिने ते कमाल ११ महिने असतो. प्रशिक्षण कालावधीतील उत्कृष्ट कामगिरीच्या आधारे संबंधित आस्थापना उमेदवाराला कायमस्वरूपी सेवेत सामावून घेऊ शकते अथवा अनुभवाचे प्रमाणपत्र देते.
१२. सारांश व अंतिम निष्कर्ष
मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना २०२६ ही महाराष्ट्रातील तरुण पिढीसाठी कौशल्याधारित भविष्य घडवणारी क्रांतिकारी योजना ठरत आहे. दरमहा ₹१०,००० पर्यंतचे विद्यावेतन आणि प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव यामुळे लाखो सुशिक्षित तरुणांना आत्मनिर्भर होण्याचे नवे बळ मिळाले आहे.
राज्यातील सर्व पात्र तरुणांनी कोणताही वेळ न घालवता महास्वयंम पोर्टलवर आपली नोंदणी पूर्ण करून या सुवर्णसंधीचा लाभ घ्यावा. महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत शासन निर्णय (GR), रोजगाराच्या संधी आणि सरकारी योजनांच्या ताज्या व विश्वासार्ह बातम्यांसाठी abpmazha.com ला नियमित भेट द्या.
राज्यातील मुख्यमंत्री युवा कार्यप्रशिक्षण योजना, मेगा भरती, शासकीय नोकऱ्या व सर्व कल्याणकारी योजनांचे अधिकृत अपडेट्स थेट मोबाईलवर मिळवण्यासाठी आमचे अधिकृत ग्रुप्स जॉईन करा:
